{"id":88,"date":"2021-05-06T07:14:00","date_gmt":"2021-05-06T05:14:00","guid":{"rendered":"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/?p=88"},"modified":"2021-05-13T13:27:46","modified_gmt":"2021-05-13T11:27:46","slug":"rozmowa-z","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/?p=88","title":{"rendered":"Czy kino zacz\u0119\u0142o si\u0119 w Lesznie? Rozmowa z Wojciechem Otto, profesorem UAM"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Czym jest film? Kiedy i gdzie powsta\u0142? Na czym polega wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 tej sztuki? Kim jest tajemnicza posta\u0107 Ottomara Ansch\u00fctza? A co najwa\u017cniejsze &#8211; w jaki spos\u00f3b miasto Leszno ma z tym wszystkim zwi\u0105zek? Odpowiedzi na te pytania uzyskaj\u0105 pa\u0144stwo s\u0142uchaj\u0105c rozmowy z Wojciechem Otto, filmoznawc\u0105, profesorem UAM.&nbsp;<\/p>\n\n\n<p><iframe src=\"https:\/\/anchor.fm\/muzeum-leszno\/embed\/episodes\/Czy-kino-zaczo-si-w-Lesznie--Rozmowa-z-Wojciechem-Otto-e10bf42\" scrolling=\"no\" width=\"700px\" height=\"102px\" frameborder=\"0\"><\/iframe><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Transkrypcja odcinka<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Czy kino zacz\u0119\u0142o si\u0119 w Lesznie?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jakub Piwo\u0144ski: Dzie\u0144 dobry, witam Pa\u0144stwa bardzo serdecznie. To pierwszy odcinek podcastu \u201eRozmowy kulturalne\u201d. Ja nazywam si\u0119 Jakub Piwo\u0144ski, jestem pracownikiem muzeum, pe\u0142nie rol\u0119 specjalisty od promocji, ale zajmuj\u0119 si\u0119 tak\u017ce dziennikarstwem filmowym, na jednym z portali filmowych. I dzisiaj moim go\u015bciem b\u0119dzie profesor UAM, filmoznawca, Wojciech Otto. Zaprosi\u0142em Pana Wojciecha dlatego, poniewa\u017c, w maju wypada 175 rocznica urodzin niejakiego Ottomara Ansch\u00fctza i chcia\u0142bym pa\u0144stwu dzisiaj powiedzie\u0107, kim ten pan jest, czym si\u0119 s\u0142awi\u0142, na czym polega\u0142a, polega wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 jego wynalazku. Dzie\u0144 dobry panie Wojciechu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wojciech Otto: Dzie\u0144 dobry Panu, dzie\u0144 dobry Pa\u0144stwu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">J: Panie Wojciechu, na pocz\u0105tek takie pytanie, mo\u017ce do\u015b\u0107 przewrotne, ale zastanawia\u0142em si\u0119 w jaki spos\u00f3b zacz\u0105\u0107 rozmow\u0119 z filmoznawc\u0105. W jaki spos\u00f3b rozmow\u0119 mo\u017cne zacz\u0105\u0107 kto\u015b kto pasjonuje si\u0119 kinem, jak ja. No to zapytam po prostu kiedy i jaki dobry film pan ogl\u0105da\u0142? Jak pan odpowie na to pytanie, to powiem panu dlaczego to pytanie zada\u0142em.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W: Domy\u015blam si\u0119, \u017ce pyta pan o ostatnie jakie\u015b moje spojrzenia w ekran. Co\u015b co zosta\u0142o mi w pami\u0119ci w ci\u0105gu ostatnich kilku lat, to bardzo ciekawy film \u201eTrzy bilbordy do Ebbing, Missouri\u201d, kt\u00f3ry jest ze mn\u0105 do dzi\u015b dnia, mam go z ty\u0142u g\u0142owy. Jako przyk\u0142ad takiego filmu oryginalnego, wychodz\u0105cego na przeciw, takiemu nowoczesnemu odbiorcy kina.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">J: To dobrze, ze pan o tym wspomina, o tym do\u015bwiadczeniu, o tej niezwyk\u0142o\u015bci, kt\u00f3r\u0105 widzowie chc\u0105 zaczerpn\u0105\u0107 w kinie, dlatego, \u017ce moje kolejne pytanie brzmi, czy w jaki\u015b spos\u00f3b widzowie XIX wieku, czy tamta publiczno\u015b\u0107, by\u0142a w stanie zrozumie\u0107 te ruchome obrazy w taki spos\u00f3b w jaki my je dzisiaj postrzegamy, albo przynajmniej wyobrazi\u0107 sobie, \u017ce to co si\u0119 zbli\u017ca, b\u0119dzie mia\u0142o tak ogromny potencja\u0142?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W: My\u015bl\u0119, \u017ce w\u00f3wczas, czyli <em>in statu nascendi<\/em> (\u0142ac. w trakcie tworzenia) kina, te wyobra\u017cenia by\u0142y ca\u0142kiem r\u00f3\u017cne, odmienne ni\u017c te kt\u00f3re mamy dzisiaj. Chodzi\u0142o przede wszystkim o do\u015bwiadczenia odbiorcze. Takich do\u015bwiadcze\u0144 po prostu nie by\u0142o. Dzisiaj od najm\u0142odszych lat&nbsp; obcujemy z ruchomymi obrazami, z telewizj\u0105, jeste\u015bmy bombardowani obrazami, w\u00f3wczas nie by\u0142o takich do\u015bwiadcze\u0144. Do\u015b\u0107 przytoczy\u0107 anegdot\u0119 z pierwszego pokazu braci Lumi\u00e9re, gdy wje\u017cd\u017ca\u0142 poci\u0105g, a ludzie z przera\u017ceniem&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">J: Tak, tak. Legenda miejska m\u00f3wi\u0105ca o tym szoku jaki wywo\u0142a\u0142a wje\u017cd\u017caj\u0105ca lokomotywa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W: Wi\u0119c te do\u015bwiadczenia by\u0142y ca\u0142kiem inne. Jedno my\u015bl\u0119, co mo\u017ce \u0142\u0105czy\u0142o tamtego odbiorc\u0119 i dzisiejszego, to taki pewien p\u0119d do poznawania \u015bwiata. Ten \u015bwiat zacz\u0105\u0142 powoli stawia\u0107 si\u0119 globaln\u0105 wiosk\u0105. Dzi\u0119ki rewolucji przemys\u0142owej,&nbsp; dzi\u0119ki mo\u017cliwo\u015bciom szybszego transportu, dzi\u0119ki rozmaitym udogodnieniom technicznym..<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">J: Prasie, pojawi\u0142a si\u0119 prasa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W: Oczywi\u015bcie, \u017ce prasa, tak, ona si\u0119 rozpowszechni\u0142a w\u00f3wczas bardzo mocno. Dzi\u0119ki w\u0142a\u015bnie tym nowym zjawiskom, cz\u0142owiek zacz\u0105\u0142 co raz szybciej ten \u015bwiat poznawa\u0107 i z wi\u0119ksz\u0105 ochot\u0105 si\u0119ga\u0142 w\u0142a\u015bnie do rozmaitych nowo\u015bci, do fotos\u00f3w. Fotografia zacz\u0119\u0142a inspirowa\u0107, fascynowa\u0107, no a p\u00f3\u017aniej, \u017cywe fotografie, ruchome obrazy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">J: Tak, panie Wojciechu, m\u00f3wi si\u0119, \u017ce takim wynalazkiem, kt\u00f3ry jakby zapocz\u0105tkowa\u0142 t\u0105 globaln\u0105 wiosk\u0119, o kt\u00f3rej pan wspomnia\u0142, by\u0142 telegram, kt\u00f3ry sprawi\u0142, \u017ce po prostu \u015bwiat zacz\u0105\u0142 si\u0119 kurczy\u0107, ale ja chcia\u0142bym wyj\u015b\u0107 od fotografii, o kt\u00f3rej pan wspomnia\u0142. XIX wiek, wyobra\u017amy sobie tamten moment, w kt\u00f3rym ludzie postrzegaj\u0105 fotografie jako element kt\u00f3ry jest w stanie odzwierciedli\u0107 \u015bwiat. W kt\u00f3rym staje si\u0119 przed fotografem, przed wykszta\u0142conym do tego panem, kt\u00f3ry stara si\u0119 odda\u0107 portret osoby i nagle, gdzie\u015b w po\u0142owie XIX wieku, pojawia si\u0119 co\u015b takiego jak fotografia momentowa. To fotografia, kt\u00f3ra ma na celu nie tyle uchwyci\u0107 siedz\u0105c\u0105 na krze\u015ble osob\u0119, albo stworzy\u0107 jej doskonalszy portret, tylko uchwyci\u0107 moment, ruch. I my\u015bl\u0119, \u017ce to jeden z tych punkt\u00f3w zwrotnych w tej sztuce. Co pan o tym s\u0105dzi?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W: Powiem tak, \u017ce fotografia ma kilka r\u00f3\u017cnych aspekt\u00f3w. Ten pierwszy, o kt\u00f3rym pan wspomnia\u0142, to jest fotografia rodzinna. Swego rodzaju mod\u0105 sta\u0142o si\u0119 p\u00f3j\u015bcie przynajmniej raz w \u017cyciu do salonu fotograficznego, a\u017ceby, no, zostawi\u0107 co\u015b potomnym. Czyli zostawi\u0107 sw\u00f3j wizerunek, wizerunek w\u0142asnych dzieci, no i to by\u0142a wielka wyprawa, taka celebrowana. Wychodzi\u0142o si\u0119 w\u0142a\u015bnie kt\u00f3rego\u015b dnia, wcze\u015bniej si\u0119 um\u00f3wiwszy u fotografa. No i ta fotografia by\u0142a p\u00f3\u017aniej przechowywana, bardzo skrz\u0119tnie, jak bi\u017cuteria rodzinna. To pr\u00f3bowano zostawi\u0107 potomnym. To by\u0142 taki pierwszy cel, tej wizyty u fotografa, \u017ceby co\u015b na moment zatrzyma\u0107 w tym kadrze, uwieczni\u0107, \u017ceby to by\u0142a ta pami\u0105tka, chwila. No i p\u00f3\u017aniej przekazywa\u0142o si\u0119 to potomnym, by\u0142 to taki swoisty dokument epoki, tak to mo\u017cna powiedzie\u0107. P\u00f3\u017aniej fotografia si\u0119 oczywi\u015bcie udoskonala\u0142a i robiono wszystko \u017ceby ona, po pierwsze by\u0142a lepszej jako\u015bci, a nie jaka\u015b rozmazana twarz, tylko lepszej jako\u015bci. Jeszcze p\u00f3\u017aniej ju\u017c pr\u00f3bowano odtwarza\u0107 \u017cycie takim jakim by\u0142o naprawd\u0119. Przecie\u017c \u017cycie si\u0119 toczy, jest rytm, jest ruch, no a to zapewnia\u0142 kinematograf, a wcze\u015bniej mn\u00f3stwo innych wynalazk\u00f3w, kt\u00f3re do niego prowadzi\u0142y.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">J: Trzeba te\u017c bra\u0107 pod uwag\u0119, \u017ce my skupiamy si\u0119 na XIX wieku, ale te starania maj\u0105ce na celu pokonanie bariery ruchu, zacz\u0119\u0142y si\u0119 ju\u017c znacznie wcze\u015bniej, w XVII, XVIII wieku, ale chocia\u017c, je\u015bli mo\u017cna nawet si\u0119gn\u0105\u0107 do staro\u017cytnych rze\u017ab, do Dyskobola, gdzie wida\u0107 pragnienie pokazania co dzieje si\u0119 dalej, w\u015br\u00f3d tych artyst\u00f3w by\u0142o od samego zarania dziej\u00f3w, wi\u0119c mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce po prostu obserwuj\u0105c sztuk\u0119, obserwuj\u0105c jej ewolucj\u0119, nadej\u015bcie filmu by\u0142o tak\u0105 naturaln\u0105 konsekwencj\u0105 rozwoju sztuki.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W: Tak, rozwoju w og\u00f3le cz\u0142owieka jako takiego, my\u015blenia o cz\u0142owieku, o jego miejscu w \u015bwiecie. Obserwowano otoczenie, obserwowano najbli\u017csze otoczenie, dalsze otoczenie. Cz\u0142owiek, jak m\u00f3wi\u0142em, by\u0142 ch\u0119tny poznawania, poznawania tak\u017ce samego siebie. Najpierw fotografia, p\u00f3\u017aniej mn\u00f3stwo innych wynalazk\u00f3w, mia\u0142y temu s\u0142u\u017cy\u0107 \u2013 \u017ceby ten \u015bwiat, kt\u00f3ry zacz\u0105\u0142 nagle p\u0119dzi\u0107, \u017ceby ten \u015bwiat uchwyci\u0107 w jaki\u015b spos\u00f3b. Fotografia to jest ten tylko moment, a \u017cywe fotografie, ruchome obrazy zapewnia\u0142y odtworzenie \u015bwiata. Oczywi\u015bcie, jeszcze niemego, jeszcze w czerni i bieli tylko, ale to ju\u017c by\u0142 ten ruch, namiastka \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">J: Mo\u017cemy powoli przej\u015b\u0107 do naszego bohatera, Ottomara Ansch\u00fctza. To jest rok 1846, gdy Ottomar przychodzi na \u015bwiat. Dlaczego wybrali\u015bmy akurat jego posta\u0107? Dwa powody. Po pierwsze, dlatego, \u017ce urodzi\u0142 si\u0119 w Lesznie. Jest to posta\u0107 zwi\u0105zana z miastem do\u015b\u0107 \u017cywo, dlatego, \u017ce tutaj przyszed\u0142 na \u015bwiat, tutaj dzia\u0142a\u0142, przej\u0105\u0142 zak\u0142ad fotograficzny po swoim ojcu. Zajmowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce malarstwem dekoratorskim, by\u0142 te\u017c rysownikiem w okolicznym gimnazjum. Ottomar Ansch\u00fctz p\u00f3\u017aniej, w wieku oko\u0142o 30 lat, wyruszy\u0142 na praktyki, do Warszawy, do zak\u0142adu Fajansa, by\u0142y te\u017c praktyki w Berlinie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W: W Monachium, w Wiedniu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">J: Tak, tak. I to jest posta\u0107, kt\u00f3ra w znakomity spos\u00f3b \u0142\u0105czy te dwa \u015bwiaty, \u015bwiaty tej fotografii tradycyjnej, je\u015bli mo\u017cna to tak uj\u0105\u0107, czyli tej portretowej, poniewa\u017c w naszych zbiorach, zbiorach muzeum, znajduje si\u0119 kilka fotografii portretowych Ottomara, tworzonych jakby na zam\u00f3wienie. Ale Ottomar nie spocz\u0105\u0142 na laurach, szuka\u0142 dalej. Szuka\u0142 dalej i pojawi\u0142o si\u0119 co\u015b takiego jak wykorzystanie migawki szczelinowej. Jakby Pan, Panie Wojciechu by\u0142 w stanie wyt\u0142umaczy\u0107 naszym s\u0142uchaczom, na czym polega wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 tego wynalazku, w prostej drodze prowadz\u0105cego do stworzenia kinematografu?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W: Migawka szczelinowa to by\u0142a rewolucja, to by\u0142 taki wynalazek, kt\u00f3ry, najkr\u00f3cej rzecz m\u00f3wi\u0105c, umo\u017cliwia\u0142 w\u0142a\u015bnie zatrzymanie gdzie\u015b w kadrze ruchu. Na przyk\u0142ad jakiej\u015b postaci, jakiego\u015b zwierz\u0119cia czy maszyny. I to zatrzymanie w kadrze by\u0142o ostre, poniewa\u017c migawka szczelinowa, dawa\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 w\u0142a\u015bnie ods\u0142ony tylko na jedn\u0105 tysi\u0119czn\u0105 sekundy. Co powodowa\u0142o, \u017ce przedmiot, obiekt znajduj\u0105cy si\u0119 w ruchu, sfotografowany by\u0142 po prostu ostry i to podziwiano. Nie mo\u017cna by\u0142o uzyska\u0107 takiego efektu, no a p\u00f3\u017aniej migawka szczelinowa, zosta\u0142a wykorzystana do stworzenia Szybkowidza, czy Szybkowizjera, bo tak nazwa\u0142 Ansch\u00fctz sw\u00f3j wynalazek. Czyli takiego no pierwszego kinematografu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">J: Prototypu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W: Prototypu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">J: Czy czego\u015b w tym rodzaju. Ale tutaj jest bardzo wa\u017cna kwestia, do rozs\u0105dzenia, dlatego \u017ce wczytuj\u0105c si\u0119 w jeden z tekst\u00f3w o Ottomarze Ansch\u00fctzu, natrafi\u0142em na kontrastuj\u0105ce ze sob\u0105 informacje, m\u00f3wi\u0105ce o tym czy faktycznie on wynalaz\u0142 migawk\u0119 szczelinow\u0105, czy te\u017c on j\u0105 jedyni zastosowa\u0142? Dlatego, \u017ce m\u00f3wi si\u0119 o tym, \u017ce w zak\u0142adzie Fajansa to Stanis\u0142aw&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W: Jurkowski.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">J: &#8230;Jurkowski t\u0105 migawk\u0119 szczelinow\u0105 wynalaz\u0142. Wi\u0119c jakby pan to rozs\u0105dzi\u0142? Czy to Ottomar j\u0105 wynalaz\u0142 czy j\u0105 zastosowa\u0142, jak bezpieczniej m\u00f3wi\u0107?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W: No w\u0142a\u015bnie, to jest niezwykle trudne, podobnie jest z kinematografem przecie\u017c braci Lumi\u00e9re, kt\u00f3rzy tak naprawd\u0119 ten wynalazek troszeczk\u0119 no, wykorzystali kinetograf i kinetoskop Thomasa Edisona. W\u0142a\u015bnie te czasy, czyli to jest ko\u0144c\u00f3wka XIX wieku, jednocze\u015bnie w kilku miejscach na \u015bwiecie, albo nawet i kilkunastu, kilkudziesi\u0119ciu miejscach, wielu wynalazc\u00f3w poszukiwa\u0142o recepty na uchwycenie \u017cycia w ruchu. I mn\u00f3stwo wynalazk\u00f3w powstawa\u0142o jednocze\u015bnie, przez co trudno rozs\u0105dzi\u0107 kto by\u0142 pierwszy. Dlatego data: 28 grudnia 1895, pierwszy, p\u0142atny, otwarty pokaz w Grand Caf\u00e9 w Pary\u017cu braci Lumi\u00e9re, jest dat\u0105 umown\u0105. Wcze\u015bniej pokazy filmowe ju\u017c by\u0142y, czy to dla jednej osoby czy kilkunastu, przecie\u017c Ottomar Ansch\u00fctz ju\u017c dla trzystu i wi\u0119cej os\u00f3b organizowa\u0142 pokazy. Tych wynalazk\u00f3w jednocze\u015bnie powstawa\u0142o bardzo, bardzo wiele. Oczywi\u015bcie dzia\u0142a\u0142 w\u00f3wczas system patentowy, jasne, no ale to by\u0142y niuanse, to by\u0142a kwestia miesi\u0105ca, p\u00f3\u0142 roku, trudno rozs\u0105dzi\u0107 czy Stanis\u0142aw Jurkowski czy Ottomar Ansch\u00fctz, kto by\u0142 pierwszy. Zw\u0142aszcza, \u017ce oni si\u0119 spotkali u Maksymiliana Fajansa, bo oni tam praktykowali, jeden i drugi. Kto wie czy wsp\u00f3lnie podczas dyskusji, ten projekt jako\u015b tam nie powsta\u0142. A kto by\u0142 pierwszy? My\u015bl\u0119, \u017ce to jest ma\u0142o istotne. Wa\u017cne, \u017ce zosta\u0142o to wprowadzone i upowszechnione.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">J: Istotne jest dla nas by pami\u0119ta\u0107 o tym, \u017ce Ottomar Ansch\u00fctz otrzyma\u0142 patent na dzia\u0142anie&nbsp; Szybkowidza, czyli elektrotachyskopu. Marek Hendrykowski opisuje dzia\u0142anie tego wynalazku w taki spos\u00f3b, tutaj cytat: \u201eTarcza by\u0142a obracana r\u0119cznie, przy czym u g\u00f3ry by\u0142a zainstalowana \u017car\u00f3wka elektryczna, kt\u00f3ra kolejno prze\u015bwietla\u0142a ka\u017cd\u0105 fotografi\u0119, w kolejnych fazach ruchu, daj\u0105c projekcje o\u017cywionych obraz\u00f3w, w pewnym powi\u0119kszeniu.\u201d Czyli mog\u0105 sobie Pa\u0144stwo wyobrazi\u0107, \u017ce to by\u0142o takie wielkie ko\u0142o, jakby karuzela, kt\u00f3ra ukazywa\u0142a kolejne fazy ruchu jakiego\u015b obiektu. I ca\u0142y myk polega\u0142 na tym, \u017ce w momencie, w kt\u00f3rym si\u0119 to ko\u0142o wprawia\u0142o w ruch, wywo\u0142ywano efekt iluzji. I ja to troch\u0119 skrz\u0119tnie nazywam, \u017ce tak naprawd\u0119 film, powsta\u0142 na podstawie oszustwa. No bo mamy tu do czynienia z oszustwem, dokonywanym na naszym oku.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W: No, kino to iluzja, kino to w\u0142a\u015bnie oszustwo. Ju\u017c Konstanty Ildefons Ga\u0142czy\u0144ski por\u00f3wnywa\u0142 kino do Lucyfera i bano si\u0119 tego kina. Kojarzono go z bardzo r\u00f3\u017cnymi niebezpiecze\u0144stwami itd, itd. Oczywi\u015bcie, to polega na pewnej niedoskona\u0142o\u015bci percepcji ludzkiego oka. Wiele obraz\u00f3w nast\u0119puj\u0105cych szybko po sobie zlewa nam si\u0119 w jeden, no i w\u00f3wczas mamy to z\u0142udzenie ruchu. Nie wiem czy Pa\u0144stwo, ale ja w dzieci\u0144stwie bawi\u0142em si\u0119 w ten spos\u00f3b, \u017ce wykorzystywa\u0142em notesiki. Na nudnych lekcjach&nbsp; rysowa\u0142o si\u0119 obrazki z korekt\u0105 ruchu na ka\u017cdej kartce, no i p\u00f3\u017aniej wystarczy\u0142o kciukiem te kartki bardzo szybko przewin\u0105\u0107 i ju\u017c mieli\u015bmy jak\u0105\u015b wizualn\u0105 histori\u0119. Czy to klauna kt\u00f3ry \u017conglowa\u0142, czy to psa kt\u00f3ry bieg\u0142 itd, itd. I to jest ten sam efekt w\u0142a\u015bnie. Te nasze zabawy one wywodz\u0105 si\u0119 z tych pierwszych, niedoskona\u0142ych jeszcze urz\u0105dze\u0144, maszyn, kt\u00f3re dawa\u0142y to z\u0142udzenie ruchu w tych salonach \u015bwietlnych. Ludzie bardzo ch\u0119tnie do tych salon\u00f3w ucz\u0119szczali, zagl\u0105dali. Byli ch\u0119tni poznawania tego \u015bwiata w r\u00f3\u017cnych ods\u0142onach, w\u0142a\u015bnie innych, oryginalnych, atrakcyjnych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">J: Przypominam sobie te karteczki z rysowanymi postaciami wprawianymi w ruch i kojarzy mi si\u0119 w\u00f3wczas film mocno z komiksem i nie da si\u0119 ukry\u0107, \u017ce te dwie sztuki maj\u0105 bardzo wiele wsp\u00f3lnego ze sob\u0105. Ja jako badacz kultury popularnej, lubi\u0119 te dwie sztuki jako\u015b ze sob\u0105 konfrontowa\u0107, dlatego, \u017ce one wbrew pozorom maj\u0105 wiele wsp\u00f3lnego, w\u0142a\u015bnie za spraw\u0105 tej kadrowo\u015bci, czyli tego skupieniu na kadrze, zamkni\u0119ciu akcji w kadrze, ale tak\u017ce na potrzeby w\u0142a\u015bnie pokonywania ruchu, jakby pokazywania go mi\u0119dzy danymi obrazkami. Oczywi\u015bcie komiks nie daje pe\u0142ni, ale stwarza mo\u017cliwo\u015b\u0107 do wyobra\u017cenia sobie pewnych etap\u00f3w. Natomiast film t\u0105 barier\u0119 prze\u0142amuje. W \u015bwietle tego o czym rozmawiamy, bardzo zasadne i my\u015bl\u0119 interesuj\u0105ce, wa\u017cne b\u0119dzie podj\u0119cie kwestii daty powstania filmu, kinematografii, bo to jest dla mnie niezwykle ciekawa rzecz, \u017ce w podr\u0119cznikach historii, widnieje data 1895 rok, kt\u00f3ra m\u00f3wi o tym, \u017ce przywo\u0142uje pierwszy publiczny pokaz braci Lumi\u00e9re. W ten spos\u00f3b przyjmuje si\u0119 ich pierwsze\u0144stwo. I ja my\u015bl\u0119, \u017ce jeste\u015bmy winni naszym s\u0142uchaczom to, \u017ceby wyt\u0142umaczy\u0107 im, dlaczego tak jest? Dlaczego akurat t\u0105 dat\u0119 uznaje si\u0119 za moment powstania filmu, je\u015bli wiemy, ju\u017c w toku tej rozmowy, \u017ce ju\u017c wcze\u015bniej, bo 9 lat wcze\u015bniej, bo lata wcze\u015bniej Ansch\u00fctz prezentuje swojego Szybkowidza, czy to w Berlinie, czy to w Warszawie, robi to ju\u017c furor\u0119. Jak to dzia\u0142a? Na czym polega r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy wynalazkiem Ansch\u00fctza, a tym co pokazali bracia Lumi\u00e9re, czy chwil\u0119 wcze\u015bniej Edison?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W: Chodzi o powszechno\u015b\u0107, ja my\u015bl\u0119, \u017ce to jest w\u0142a\u015bciwe s\u0142owo. Data 28 grudnia 1895, to data umowna. M\u00f3wi si\u0119 o pierwszym, p\u0142atnym, otwartym, takim powszechnym pokazie filmowym, na kt\u00f3rym sk\u0105din\u0105d pojawi\u0142 si\u0119 Georges M\u00e9li\u00e8s, pierwszy mag kina. I tam si\u0119 nim zainspirowa\u0142 przecie\u017c, t\u0105 wielk\u0105 jeszcze nie sztuk\u0105, ale tym nowym medium. To jest jak powiedzia\u0142em, data umowna, poniewa\u017c ju\u017c wcze\u015bniej czy to Ottomar Ansch\u00fctz czy to przecie\u017c Louis Le Prince we Francji, czy to Madbrick, to by\u0142o wiele os\u00f3b &#8211; czy to Edison w\u0142a\u015bnie &#8211;&nbsp; kt\u00f3re realizowa\u0142y ju\u017c filmiki. Mo\u017cemy je nazwa\u0107 \u017cywymi fotografiami, bo to jeszcze nie by\u0142y prawdziwe filmy, a tym bardziej nie by\u0142a to sztuka filmowa. By\u0142y to rejestracje, rejestracje \u017cycia w \u017cywych obrazach. Nie by\u0142o przecie\u017c jeszcze te\u017c d\u017awi\u0119ku. I w\u0142a\u015bnie chodzi o pewn\u0105 powszechno\u015b\u0107. Za\u0142\u00f3\u017cmy, \u017ce przygl\u0105damy si\u0119 wynalazkowi Edisona, kt\u00f3ry przecie\u017c kilka lat wcze\u015bniej, konstruuje kinetograf, kt\u00f3ry jest jednocze\u015bnie kinetoskopem. Najpierw nagrywamy na tym samym sprz\u0119cie, a p\u00f3\u017aniej pr\u00f3bujemy, czy mamy mo\u017cliwo\u015b\u0107 ogl\u0105dania tego sfilmowanego materia\u0142u. Tyle tylko, \u017ce po pierwsze, wa\u017cy\u0142 on kilkaset kilogram\u00f3w, to by\u0142a po prostu kolubryna, ci\u0119\u017cka kolubryna, kt\u00f3r\u0105 kilku ch\u0142opa musia\u0142o przenosi\u0107 z miejsca na miejsce, to raz. A dwa, ten pokaz by\u0142 jednoosobowy, to znaczy zagl\u0105da\u0142o si\u0119 do tej maszyny, no i zagl\u0105da\u0107 mog\u0142a jednocze\u015bnie tylko jedna osoba, przez w\u0105ski wizjer. Bracia Lumi\u00e9re &#8211; August i Ludwik &#8211; wykorzystali kinetograf Edisona. Przyjrzeli si\u0119 mu z bliska i zobaczyli, \u017ce to jest po prostu ma\u0142o u\u017cyteczne. Nie mo\u017cna tego wystawi\u0107 na zewn\u0105trz, nie mo\u017cna sfilmowa\u0107 ruchu ulicznego, nie mo\u017cna sfilmowa\u0107 tego, co jest jakby tak\u0105, najwi\u0119ksz\u0105 atrakcj\u0105 kina, czyli w\u0142a\u015bnie ruchu, rytmu, gdzie\u015b tam p\u0119dz\u0105cego konia, ludzi poruszaj\u0105cych si\u0119, dzieci na \u015blizgawce, przecie\u017c te\u017c znany materia\u0142. Wi\u0119c zrezygnowali z ca\u0142ej tej bardzo skomplikowanej maszynerii i po prostu stworzyli ma\u0142\u0105 skrzynk\u0119 drewnian\u0105, kt\u00f3r\u0105 wyposa\u017cyli w minimalne do tego oprzyrz\u0105dowanie i mechanicznie mo\u017cna by\u0142o j\u0105 uruchamia\u0107, nie za pomoc\u0105 silnika, tylko zwyczajnie kr\u0119c\u0105c korbk\u0105. I to dawa\u0142o mo\u017cliwo\u015b\u0107 przenoszenia tego aparatu. On wa\u017cy\u0142 zaledwie kilka kilogram\u00f3w, na statywie si\u0119 go stawia\u0142o i mo\u017cna by\u0142o z tym w\u0119drowa\u0107 po ca\u0142ym \u015bwiecie. I chyba o to tutaj chodzi, o pewn\u0105 u\u017cyteczno\u015b\u0107 i powszechno\u015b\u0107 tego medium.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">J: Mo\u017cna po prostu powiedzie\u0107 to w skr\u00f3cie. Oni stworzyli doskonalsz\u0105 form\u0119 tego, co zapocz\u0105tkowali poprzednicy. Jakby to nie determinuje w jaki\u015b spos\u00f3b tego, \u017ce 1895 to jest moment w kt\u00f3rym si\u0119 wszystko zacz\u0119\u0142o, bo ten pocz\u0105tek by\u0142 wcze\u015bniej. Ale mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce to ich do\u015bwiadczenie, \u017ce mogli zrobi\u0107 co\u015b co by\u0142o bardziej u\u017cyteczne, bardziej powszechne, sprawi\u0142o \u017ce jakiej\u015b daty musieli\u015bmy si\u0119 trzyma\u0107 i tak te\u017c si\u0119 trzymamy. Ale to nie zmienia faktu, \u017ce nie mo\u017cemy sobie rozmawia\u0107 o bohaterach tych lat wcze\u015bniejszych i to te\u017c czynimy. Jeden z takich punkt\u00f3w, kt\u00f3ry \u0142\u0105czy tak\u017ce wspomniany przeze mnie komiks, jest to, \u017ce zar\u00f3wno film jak i komiks wywodz\u0105 si\u0119 ze sztuki masowej, popularnej, mo\u017cna powiedzie\u0107 wr\u0119cz jarmarcznej, sztuki kt\u00f3ra nie cieszy\u0142a si\u0119 zbytnim uznaniem zw\u0142aszcza wy\u017cszych sfer, arystokracji. Na czym polega\u0142o to podej\u015bcie do tej sztuki? Dlaczego, sk\u0105d to uprzedzenie? Jak Pan s\u0105dzi?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W: &nbsp;No tu trzeba by naprawd\u0119 d\u0142ugi wyw\u00f3d historyczny, skracam maksymalnie, od razu m\u00f3wi\u0119, \u017ceby pa\u0144stwa nie zanudzi\u0107. Wszystko znowu wywodzi si\u0119 z tej rewolucji przemys\u0142owej, technicznej. Sta\u0142o si\u0119 tak, \u017ce maszyny zacz\u0119\u0142y wyr\u0119cza\u0107 ludzi w pracy i nagle takiemu przeci\u0119tnemu robotnikowi, kt\u00f3ry sp\u0119dza\u0142 kilkana\u015bcie godzin w fabryce, los podarowa\u0142, za\u0142\u00f3\u017cmy przys\u0142owiowe dwie godziny wi\u0119cej, dwie godziny wolnego czasu. No i teraz on wraca po pracy do domu i c\u00f3\u017c on ma z tymi dwiema godzinami zrobi\u0107? Zastan\u00f3wmy si\u0119, p\u00f3jdzie do teatru? No mo\u017ce p\u00f3jdzie do teatru, tylko go nie sta\u0107 bo bilety do teatru by\u0142y niezwykle drogie, a poza tym, spektakle by\u0142y trudne w odbiorze. To by\u0142 taki robotnik, no nie by\u0142 wykszta\u0142cony, m\u00f3wi\u0105c najogl\u0119dniej. Bardzo wiele os\u00f3b w tamtym czasie na prze\u0142omie XIX i XX wieku, chocia\u017cby w Polsce to by\u0142y osoby niepi\u015bmienne, wiele os\u00f3b nie czyta\u0142o, nie pisa\u0142o, wi\u0119c trudno\u015bci w odbiorze. Nie p\u00f3jdzie raczej te\u017c do muzeum, bo dosy\u0107 nudne jest, je\u015bli o niego chodzi. Wi\u0119c nie b\u0119dzie te\u017c si\u0119ga\u0142 po jak\u0105\u015b trudn\u0105 literatur\u0119, bo nie umie czyta\u0107. W og\u00f3le nie b\u0119dzie si\u0119ga\u0142 tak\u017ce po pras\u0119. Ma te dwie godziny no i co\u015b musi z nimi zrobi\u0107. Najcz\u0119\u015bciej wybiera si\u0119 na jakie\u015b wydarzenia sportowe, na jakie\u015b pokazy masowe. Czyli id\u0105c tutaj za takim my\u015bleniem Ortega Gasseta z \u201eBuntu mas\u201d czyli tego rozwoju cywilizacyjnego masowego, poszukuje dla siebie zagospodarowania wolnego czasu i w\u0142a\u015bnie naprzeciw wychodzi kinematograf, kt\u00f3ry jest po pierwsze \u0142atwy w odbiorze, bo taki uniwersalny, obrazy wszyscy mniej wi\u0119cej odbieramy podobnie. A po drugie jest tani, bo przez wielokrotno\u015b\u0107 odtwarzania &#8211; bo jest zarejestrowany na ta\u015bmie, bardzo proste urz\u0105dzenie &#8211; wielokrotnie mo\u017cna ta\u015bmy odtwarza\u0107, jest po prostu tani, a poza tym niezwykle atrakcyjny dla takiego odbiorcy. Bo c\u00f3\u017c pojawia\u0142o si\u0119 w pierwszych programach emisariuszy braci Lumi\u00e8re? To s\u0105 przecie\u017c bardzo r\u00f3\u017cnorodne obrazy z ca\u0142ego \u015bwiata, a to jaka\u015b afryka\u0144ska fauna i flora, niezwykle atrakcyjna, przecie\u017c mogli\u015bmy to tylko gdzie\u015b wyczyta\u0107 u Sienkiewicza itd, itd.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">J: I w\u0142a\u015bnie dobrze, \u017ce Pan o tym wspomnia\u0142, dlatego, \u017ce si\u0142\u0105 rzeczy przyszli\u015bmy do tego co chcia\u0142em powiedzie\u0107. Bo to ju\u017c, mam wra\u017cenie, \u017ce to co wyodr\u0119bni\u0142o w rezultacie kino od tej kultury jarmarcznej, od tego \u017ce &#8211; przypomnijmy naszym s\u0142uchaczom, \u017ce kino<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">pojawia\u0142o si\u0119 w pierwszych latach swojego istnienia, na r\u00f3wni z cyrkiem, z jarmarkiem, czyli z tymi r\u00f3\u017cnymi iluzjonistami, z tymi r\u00f3\u017cnymi gabinetami iluzji, z tymi beczkami \u015bmiechu, itd. I to wszystko tworzy\u0142o sob\u0105 zesp\u00f3\u0142, ludzie traktowali to na r\u00f3wni, ale to co wyodr\u0119bni\u0142o w konsekwencji kino, jest to, \u017ce kino by\u0142o wynalazkiem, kino by\u0142o czym\u015b nowym i ludzie chcieli zobaczy\u0107 co\u015b nowego, to jest raz. A dwa, \u017ce to kino dawa\u0142o im takie poczucie spotkania z czym\u015b prawdziwym. Bo dotychczas w teatrze czy gdzie\u015b, oni mieli do czynienia ze sztuk\u0105, kt\u00f3ra udaje rzeczywisto\u015b\u0107. A filmy mia\u0142y im t\u0105 rzeczywisto\u015bci pokazywa\u0107, oni teraz mogli zobaczy\u0107 prawdziwych ameryka\u0144skich Indian, mieli okazj\u0119 zobaczy\u0107 prawdziwych dzikich ludzi w Afryce, mieli okazj\u0119 zobaczy\u0107 jakie\u015b krajobrazy, a nie tylko jakie\u015b obrazy, kt\u00f3re te krajobrazy imitowa\u0142y. Mam wra\u017cenie, \u017ce to z tym wi\u0105\u017ce si\u0119 ta wyj\u0105tkowo\u015b\u0107. Czy zgodzi si\u0119 Pan?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W: Cz\u0119\u015bciowo tak, no bo ludzie byli ch\u0142onni. Ciekawi tego \u015bwiata i to nie by\u0142y tylko jakie\u015b egzotyczne obrazy, ale to by\u0142y te\u017c, nie wiem, koronacje kr\u00f3l\u00f3w. Te\u017c ch\u0119tnie to ogl\u0105dano, \u017ceby zbli\u017cy\u0107 si\u0119 do tego co by\u0142o nieosi\u0105galne dotychczas i dawa\u0142o to te\u017c oczywi\u015bcie namiastk\u0119 \u017cycia, by\u0142o to bliskie, \u0142atwe w odbiorze, nie by\u0142o sztuczne czy patetyczne i nie by\u0142o te\u017c drogie, jak sobie powiedzieli\u015bmy. Tak, z tym to te\u017c si\u0119 wi\u0105za\u0142o. Film wywodzi si\u0119 z kultury popularnej, jasna sprawa, to by\u0142o na r\u00f3wni &#8211; tak jak pan m\u00f3wi\u0142 &#8211; stawiane czy to ze sportem czy z cyrkiem, czy z prestidigitatorami, z jarmarkiem nawet. A zreszt\u0105 na jarmarkach wszystko si\u0119 przecie\u017c zacz\u0119\u0142o jak wiemy, tak\u017ce ci w\u0119drowni biznesmeni przyje\u017cd\u017cali, czy to z latarniami magicznymi, czy z innymi urz\u0105dzeniami i rzucali to \u015bwiat\u0142o, na w miar\u0119 czyst\u0105, jak\u0105\u015b poblisk\u0105 \u015bcian\u0119 domu. Tworzy\u0142o si\u0119 zbiorowisko ludzi, kt\u00f3re z ch\u0119ci\u0105 patrzy\u0142o na te nowe wynalazki. By\u0142y one atrakcje, co\u015b tym ludziom od \u017cycia te\u017c si\u0119 nale\u017ca\u0142o, a film no by\u0142 naprawd\u0119 wielk\u0105 atrakcj\u0105, by\u0142 wynalazkiem, kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej ewoluowa\u0142 i sta\u0142 si\u0119 wreszcie sztuk\u0105. Ale zanim si\u0119 sta\u0142 sztuk\u0105 to jeszcze wiele rzeczy si\u0119 w tym kinie wydarzy\u0107 musia\u0142o.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">J: Sta\u0142 si\u0119 czym\u015b w rodzaju takiej informacji o \u015bwiecie. Sta\u0142 si\u0119 czym\u015b w rodzaju takiego okna na \u015bwiat, czego\u015b niezwykle fascynuj\u0105cego. Ale te\u017c chcia\u0142bym poruszy\u0107 jedn\u0105, zapomnian\u0105 mo\u017ce troch\u0119 cech\u0119 filmu tamtych lat i tych lat zwi\u0105zanych z Ansch\u00fctzem, poniewa\u017c tak jak dzie\u0142a kt\u00f3re tworzy\u0142 Ansch\u00fctz, i pokazywa\u0142 czy to za spraw\u0105 kina objazdowego, czy w jaki\u015b publicznych pokazach, mia\u0142y kontekst w\u0142a\u015bnie taki rozrywkowy, tak te\u017c wyodr\u0119bni\u0142a si\u0119 taka otoczka naukowa. To jest co\u015b niezwyk\u0142e ciekawego, dlatego, \u017ce przecie\u017c &#8211; nie wiem czy si\u0119 Pan ze mn\u0105 zgodzi &#8211; ale w momencie w kt\u00f3rym Ottomar Ansch\u00fctz filmowa\u0142 rozpo\u015bcieraj\u0105cego skrzyd\u0142a bociana, to przecie\u017c stanowi\u0142o podwaliny do tego by stworzy\u0107 w przysz\u0142o\u015bci jak\u0105\u015b lataj\u0105c\u0105 maszyn\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W: Otto Lilienthal w\u0142a\u015bnie z tego skorzysta\u0142, dzi\u0119ki temu, \u017ce mo\u017cna by\u0142o uchwyci\u0107 poszczeg\u00f3lne fazy lotu ptaka, Lilienthal posk\u0142ada\u0142 to sobie w ca\u0142o\u015b\u0107 i m\u00f3g\u0142 konstruowa\u0107 maszyny, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 mog\u0142y wzbija\u0107 si\u0119 w powietrze, podobnie jak robi\u0105 to ptaki. No na kim\u015b, na czym\u015b trzeba by\u0142o si\u0119 wzorowa\u0107 czyli empirycznie, no a mo\u017cliwo\u015bci techniczne spowodowa\u0142y, \u017ce mo\u017cna by\u0142o tego ptaka w locie zobaczy\u0107, dzi\u0119ki tej migawce szczelinowej, kt\u00f3ra poszczeg\u00f3lne fazy lotu rejestrowa\u0142a. Czy ten p\u0119dz\u0105cy ko\u0144, chodzi o ten s\u0142awetny, legendarny zak\u0142ad, prawda. Czy ko\u0144 w pewnym momencie zawisa w powietrzu, nie dotyka kopytami pod\u0142o\u017ca. No i okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jednak, tak, zawisa w powietrzu. Wi\u0119c no kinematograf sta\u0142 si\u0119 takim narz\u0119dziem naukowym. Ale historia idzie dalej, to znaczy ju\u017c gdy po kilku latach kinematograf wszed\u0142 do powszechnego u\u017cytku, Boles\u0142aw Matuszewski &#8211; bardzo znany przecie\u017c nasz kinematografista pocz\u0105tk\u00f3w dziej\u00f3w kina propagowa\u0142 tak zwan\u0105 kinematografie medyczn\u0105. Kino by\u0142o wykorzystywane do zapis\u00f3w dokumentalnych, kronikarskich czyli historycznych, ale tak\u017ce do tego, a\u017ceby filmowa\u0107 na przyk\u0142ad operacje chirurgiczne. P\u00f3\u017aniej ogl\u0105daj\u0105c te operacj\u0119 studenci uczyli si\u0119, no fachu po prostu, warsztatu medycznego. To w\u0142a\u015bnie postulowa\u0142 Boles\u0142aw Matuszewski jeden z tych w\u0142a\u015bnie pierwszych teoretyk\u00f3w, ale tak\u017ce przecie\u017c praktyk\u00f3w kina. By\u0142 nadwornym kinematografist\u0105 Cara. To by\u0142a wielka posta\u0107, kt\u00f3ra dzisiaj niestety jest zapomniana, a szkoda bo to by\u0142 wielki cz\u0142owiek, wielki wynalazca.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">J: Naukowo i rozrywkowo kino by\u0142o wykorzystywane, mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce od pocz\u0105tk\u00f3w XX wieku ruszy\u0142o z impetem w kultur\u0119 popularn\u0105 i jakby j\u0105 sobie zaw\u0142aszczy\u0142o. Pojawi\u0142y si\u0119 kina, pojawi\u0142y si\u0119 miejsca w kt\u00f3rych mo\u017cna by\u0142o oddawa\u0107 si\u0119 tym emocjom, dla siebie, dla rodziny. W ten spos\u00f3b kino uros\u0142o do rangi sztuki, kt\u00f3ra ka\u017cdego obchodzi i kt\u00f3ra ka\u017cdego interesuje. Mnie zastanawia taka rzecz, czy uwa\u017ca Pan, \u017ce dzisiaj, z dzisiejszej perspektywy, czy kogo\u015b tam w tym wielkim Hollywood w Stanach Zjednoczonych, czyli jakby w sercu wsp\u00f3\u0142czesnej kinematografii &#8211; nie b\u00f3jmy si\u0119 tego tak okre\u015bli\u0107 &#8211; czy kogo\u015b tam w og\u00f3le interesuje jak te korzenie daleko si\u0119gaj\u0105? Czy kto\u015b si\u0119 tym jeszcze dzisiaj przejmuje? Czy to w Niemczech, czy to w dawnej Polsce, czy to we Francji, czy to w\u0142a\u015bnie Amerykanie od lat przecie\u017c uzurpuj\u0105c sobie prawo do tego, \u017ceby ich Edisona uzna\u0107 za tego, kt\u00f3ry to stworzy\u0142, jakby chyba nie dopuszczaj\u0105 do siebie innych g\u0142os\u00f3w. Ale czy kogo\u015b to jeszcze obchodzi?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Czy dzisiejsza dyskusja o tym jak zacz\u0119\u0142o si\u0119 kino co\u015b jeszcze wnosi?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W: Ja my\u015bl\u0119, \u017ce tak. Ja nawet mam takie przekonanie, \u017ce od pewnego czasu ch\u0119tniej si\u0119gamy do tych zamierzch\u0142ych dziej\u00f3w kina. Pami\u0119tam, niedawno ogl\u0105da\u0142em materia\u0142y z Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Nowym Jorku i tam jest ogromny, osobny dzia\u0142 stworzony tylko dla film\u00f3w. Istotnym, bardzo wa\u017cnym miejscem dla naszej Poli Negri, kt\u00f3ra tam jest wielk\u0105 gwiazd\u0105 pocz\u0105tk\u00f3w kina, pocz\u0105tk\u00f3w kina niemego. Stawian\u0105 obok Chaplina i Valentino. Wi\u0119c tak, si\u0119ga si\u0119 do tej historii kina, w\u0142a\u015bnie z tak\u0105 troch\u0119 \u0142ezk\u0105 w oku, takim rozrzewnieniem, ale tak\u017ce my\u015bl\u0119, \u017ce one czasami s\u0142u\u017c\u0105 do pewnej refleksji o to\u017csamo\u015bci kina i o to\u017csamo\u015bci kulturowej nas samych. To w\u0142a\u015bnie kino zacz\u0119\u0142o przecie\u017c nas stwarza\u0107 jako takich, ono dzisiaj jest nie tylko takim zarzewiem kultury popularnej, ale wszystkim co jest sztuk\u0105 i to przez wielkie \u201eS\u201d. To wielcy reformatorzy kina Griffith i Eisenstein i inni w\u0142a\u015bnie spowodowali, \u017ce dzisiaj to jest sztuka. I z ch\u0119ci\u0105 przecie\u017c powstaj\u0105 takie filmy w kt\u00f3rych cofamy si\u0119 do tamtych czas\u00f3w bo to s\u0105 czasy niezwykle interesuj\u0105ce, barwne, takie egzotyczne dzisiaj dla nas, ale w\u0142a\u015bnie jednocze\u015bnie pi\u0119kne, interesuj\u0105ce. Wracamy do tych gwiazd tamtego kina, dzisiaj gwiazda filmowa, a w\u00f3wczas gwiazda filmowa, to s\u0105 dwie osobne kategorie. Dzisiaj trzeba by\u0107 celebryt\u0105 w internecie, a w\u00f3wczas gwiazda filmowa to by\u0142 swego rodzaju autorytet, ona kszta\u0142towa\u0142a model, w\u0142a\u015bnie wspomniana ju\u017c Pola Negri, przecie\u017c na niej si\u0119 wzorowano, ona tak\u017ce kszta\u0142towa\u0142a pewien spos\u00f3b bycia, pewnie warto\u015bci, kt\u00f3re za tym sz\u0142y. No naprawd\u0119 zach\u0119cam a\u017ceby si\u0119gn\u0105\u0107 do tych zamierzch\u0142ych dziej\u00f3w kina, bo s\u0105 niezwykle interesuj\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">J: Zreszt\u0105 co jaki\u015b czas w mainstreamie pojawiaj\u0105 si\u0119 takie g\u0142osy, kt\u00f3re s\u0105 g\u0142osami ewidentnie nawi\u0105zuj\u0105cymi do tych pocz\u0105tk\u00f3w. Przecie\u017c pami\u0119tamy, \u017ce kilka lat temu w kategorii najlepszego filmu na Oscarach wygra\u0142 \u201eArtysta\u201d, film, kt\u00f3ry jest \u017cywym ho\u0142dem z\u0142o\u017conym kinu niememu. Kontrowersyjny wyb\u00f3r dlatego, \u017ce to nie jest film, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by si\u0119 podoba\u0107 przeci\u0119tnemu widzowi, dzisiejszemu. Zosta\u0142 nakr\u0119cony niejako \u201epo Bo\u017cemu\u201d mo\u017cna powiedzie\u0107. W czerni i bieli itd, itd. Ale w tegorocznych Oscarach, w\u015br\u00f3d puli nagradzanych by\u0142 \u201eMank\u201d Davida Finchera. Nie wiem czy s\u0142ysza\u0142 Pan o tym filmie? Czy widzia\u0142 ju\u017c, mia\u0142 okazj\u0119?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W: Nie, jeszcze nie widzia\u0142em tego filmu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">J: I to jest film, kt\u00f3ry te\u017c nawi\u0105zuje do korzeni, do z\u0142otej ery Hollywood. Gdy scenarzy\u015bci byli wykorzystywani do tego by tworzy\u0107 gdzie\u015b tam, za wielkimi postaciami, tu akurat chodzi o Orsona Wellesa, wielkie, wielkie filmy. I po prostu opowiada histori\u0119 cz\u0142owieka, kt\u00f3ry tworzy\u0142 ca\u0142y koncept, a tak naprawd\u0119 wielka machina przemys\u0142u filmowego zostawi\u0142a go z tym ca\u0142ym osi\u0105gni\u0119ciem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W: Tak, tak, &nbsp;Mankiewicz by\u0142 wielk\u0105 postaci\u0105 w\u00f3wczas, dzi\u0119ki Wellsowi przede wszystkim, no bo on by\u0142 przecie\u017c scenarzyst\u0105 \u201eObywatela Kane\u201d, znamy te historie. Welles niby odrzuci\u0142 p\u00f3\u017aniej ten scenariusz czy wyci\u0105\u0142 2\/3 podobno. Takie s\u0105 informacje, kr\u0105\u017c\u0105ce o tym, ale Mankiewicz by\u0142 genialnym scenarzyst\u0105 ju\u017c w\u00f3wczas, w latach 40 i wcze\u015bniej i p\u00f3\u017aniej. I w\u0142a\u015bnie to s\u0105 te przyk\u0142ady w kt\u00f3rych wracamy do tej historii kina do pewnej magii, kt\u00f3ra si\u0119 z tym w\u0142a\u015bnie kojarzy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">J: Jeszcze jeden mi si\u0119 przypomina tytu\u0142, kt\u00f3ry jest jeszcze bardziej ewidentny, chyba jeszcze lepiej oddaje to co chc\u0119 powiedzie\u0107. \u201eHugo i jego wynalazek\u201d Martina Scorsese. Martin Scorsese wielki fascynat kina, przecie\u017c to jest re\u017cyser, kt\u00f3ry smakuje si\u0119 w kinie. Zawsze stara si\u0119 odda\u0107 ho\u0142d dla tamtych czas\u00f3w.&nbsp; W \u201eHugo i jego wynalazek\u201d opowiada o Georges\u2019ie M\u00e9li\u00e8s, wspomnianym przez pana i tego w jaki spos\u00f3b on da\u0142 ogromny krok naprz\u00f3d kinematografii poprzez wprowadzenie tych swoich wielkich trik\u00f3w, efekt\u00f3w specjalnych itd. Mam wra\u017cenie \u017ce p\u0142ynie z tego filmu taki komunikat, \u017ce to jeden z wiod\u0105cych magik\u00f3w kina, Georges M\u00e9li\u00e8s, \u017ce on jest w tej puli tych postaci, tamtych zapomnianych bohater\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W: I prosz\u0119 popatrze\u0107, te filmy zdoby\u0142y po kilka Oskar\u00f3w prawda? Czy to \u201eHugo\u201d czy \u201eArtysta\u201d. Czyli jednak jest co\u015b w tym, \u017ce wracamy do tej historii kina, lubujemy si\u0119 w niej i gdy kto\u015b z pomys\u0142em potrafi do niej wr\u00f3ci\u0107 no to wtedy s\u0105 efekty. No Scorsese uwielbia\u0142 w\u0142a\u015bnie historie kina. Lubuje si\u0119 w polskim kinie z lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych chocia\u017cby. Uwielbia Hasa, jak wiemy, uwa\u017ca, \u017ce \u201eR\u0119kopis znaleziony w Saragossie\u201d to najlepszy film \u015bwiata. No tutaj to tylko si\u0119 cieszy\u0107 prawda? Zatem, to jest w\u0142a\u015bnie ta magia kina. Georges M\u00e9li\u00e8s jednym z pierwszych narrator\u00f3w, opowiadaczy kina. No bo w\u0142a\u015bnie, m\u00f3wili\u015bmy ca\u0142y czas o tych, o pracach dokumentalnych, kronikarskich. To nie by\u0142y filmy, powiedzia\u0142em, to znaczy filmy dokumentalne w jakim\u015b sensie, obserwacje \u017cycia. Dopiero M\u00e9li\u00e8s zacz\u0105\u0142 wprowadza\u0107 fabule i wykorzystywa\u0142 tak\u017ce no te mo\u017cliwo\u015bci, tryki. Nie bez kozery zrobi\u0142 \u201eKopciuszka\u201d no bo potrafi\u0142 zmieni\u0107 tak za pomoc\u0105 triku filmowego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">J: No i \u201ePodr\u00f3\u017c na Ksi\u0119\u017cyc\u201d, kt\u00f3ra jest&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W: No to ju\u017c jest klasyka 1902 rok. No i ten ksi\u0119\u017cyc w pe\u0142ni, prawda. Z wbit\u0105 w oko komet\u0105 czy rakiet\u0105, tak by\u015bmy powiedzieli. Ikoniczny znak kina.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">J: Czy w takim razie historia Ottomara Ansch\u00fctza, czy to jest co\u015b takiego co nadaje si\u0119 na opowiedzenie w spos\u00f3b filmowy? No chyba wypada\u0142oby w jaki\u015b spos\u00f3b kiedy\u015b te\u017c si\u0119gn\u0105\u0107 po tego bohatera, mo\u017ce jaki\u015b scenarzysta by si\u0119 tym zainteresowa\u0142, t\u0105 histori\u0105, tymi niejednoznaczno\u015bciami, tymi niuansami tamtego okresu, w kt\u00f3rych wynalazcy przecie\u017c tworzyli jeden po drugim. I tak naprawd\u0119 wy\u015bcig szczur\u00f3w decydowa\u0142 o tym, kto b\u0119dzie pierwszy, kto lepiej, kto szybciej zademonstruje sw\u00f3j wynalazek. Gdzie\u015b tam dw\u00f3ch wynalazk\u00f3w na raz, w jakim\u015b zak\u0142adzie tworzy, jeden lepiej, drugi gorzej. I potem to wszystko jest brane pod uwag\u0119 przez innych wielkich wynalazc\u00f3w, przez Edisona czy braci Lumi\u00e8re, tworz\u0105 z tego co\u015b o wiele, wiele lepszego. My\u015bl\u0119, \u017ce to jest ciekawy okres, warto by o nim m\u00f3wi\u0107. Czy w takim razie muzeum, miejsce w kt\u00f3rym si\u0119 dzisiaj znajdujemy, paradoksalnie jest dobrym miejscem \u017ceby opowiada\u0107 o filmie? No bo m\u00f3wi si\u0119, \u017ce jakby tak\u0105 kolebk\u0105 kina jest kino, w\u0142a\u015bnie. Tym miejscem do kt\u00f3rego idziemy i zapominamy o Bo\u017cym \u015bwiecie, oddajemy si\u0119 seansowi, ale my\u015bl\u0119, \u017ce muzeum pod wzgl\u0119dem takim edukacyjnym, dodaje tego tej ca\u0142ej otoczce kinematografii czego\u015b wi\u0119cej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W: Nadal zreszt\u0105 dzisiejsze rozumienie muze\u00f3w jest ca\u0142kiem inne ni\u017c jeszcze kilkana\u015bcie, kilkadziesi\u0105t lat temu. Dzisiaj muzeum to jest cz\u0119sto bardzo nowoczesna plac\u00f3wka, w kt\u00f3rej wykorzystuje si\u0119 najnowsze osi\u0105gni\u0119cia techniki. Bywa te\u017c tak, \u017ce do tego muzeum nie idziemy, bo mo\u017cemy sobie w tr\u00f3jwymiarze obejrze\u0107 jakie\u015b ekspozycj\u0119. Oczywi\u015bcie zach\u0119cam, \u017ceby muzeum odwiedza\u0107 bo ch\u0142onie si\u0119 z atmosfery gdy si\u0119 wchodzi w\u0142a\u015bnie do budynku, w kt\u00f3rym mie\u015bci si\u0119 muzeum. Jak najbardziej jest miejscem w kt\u00f3rym o kinie nale\u017cy m\u00f3wi\u0107, bo kino te\u017c ju\u017c stworzy\u0142o swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 histori\u0119. Jest jakim\u015b tam zjawiskiem oczywi\u015bcie, jest najm\u0142odsz\u0105 ze sztuk, je\u015bli uzna\u0107, \u017ce w\u0142a\u015bnie kino, a nie p\u00f3\u017aniej jaki\u015b jeszcze performance i tego typu media.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">J: Dziesi\u0105ta muza.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W: Dziesi\u0105ta muza jest w\u0142a\u015bnie t\u0105 ostatni\u0105, najm\u0142odsz\u0105. Troch\u0119 ponad 100 lat ma, ale no dla takiego przeci\u0119tnego zjadacza chleba, zw\u0142aszcza dla m\u0142odego cz\u0142owieka, 100 lat to jest przepa\u015b\u0107. Ja si\u0119 czasami pytam na wyk\u0142adach ze studentami w\u0142a\u015bnie pierwszego roku, \u017ceby powiedzieli, przedstawili jaki\u015b tytu\u0142y starych film\u00f3w dla nich. I pojawiaj\u0105 si\u0119 tytu\u0142y z lat 90 XX wieku, oczywi\u015bcie. To jest rozumienie starego kina. Dla mnie to jest 100 lat wcze\u015bniej, dla m\u0142odego cz\u0142owieka wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie \u017cyj\u0105cego, obecnie stare kino, to jest kino sprzed 20 g\u00f3ra 30 lat. Gdy ogl\u0105daj\u0105, nie wiem, kino Moralnego Niepokoju to jest zamierzch\u0142a przesz\u0142o\u015b\u0107 nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o Polskiej Szkole Filmowej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">J: Lata 90. to by\u0142 przecie\u017c okres dla kina szczytowy, jakby to por\u00f3wna\u0107 kino do rosn\u0105cego kwiatu, to ju\u017c by by\u0142 moment, w kt\u00f3rym ten kwiat ju\u017c si\u0119 roz\u0142o\u017cy\u0142 i jakby wszystkie nurty zosta\u0142y tak udoskonalone, \u017ce trudno m\u00f3wi\u0107 o tym, jako o czym\u015b starym.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W: M\u00f3wi si\u0119 tak, \u017ce w ci\u0105gu 100 lat istnienia kina wydarzy\u0142o si\u0119 wszystko to co wcze\u015bniej przez kilka tysi\u0119cy lat w literaturze. Bo oczywi\u015bcie kino jest wielkim paso\u017cytem literatury tego si\u0119 nie da ukry\u0107 do tego si\u0119 przyznawali czy wielcy reformatorzy z Griffithem na czele. Wi\u0119c tak kino jako medium wci\u0105\u017c obecne dzisiaj my\u015bl\u0119 bardzo cz\u0119sto wypiera literatur\u0119, niestety. Oczywi\u015bcie czytamy ksi\u0105\u017cki jeszcze, ale czytamy chyba coraz mniej a coraz wi\u0119cej ogl\u0105damy. No tutaj taka moja smutna refleksja i ten wyb\u00f3r tytu\u0142\u00f3w filmowych te\u017c ju\u017c nie jest na tyle \u015bwiadomy czy na tyle trafny jak powinien by\u0107. No niestety raczej skupiamy si\u0119 na serialach. Ja nie m\u00f3wi\u0119 \u017ce to jest \u017ale, prawda, \u017ce ogl\u0105damy seriale bo seriale te\u017c s\u0105 \u015bwietnie zrobione, zw\u0142aszcza dzisiaj one niejednokrotnie s\u0105 lepiej warsztatowo wykonane, zrealizowane ni\u017c filmy pe\u0142nometra\u017cowe fabularne. No, ale to s\u0105 seriale cz\u0119sto zakorzenione g\u0142\u0119boko w kulturze popularnej i nie nios\u0105ce ze sob\u0105 jakiego\u015b g\u0142\u0119bszego przes\u0142ania. Skupiamy si\u0119 przede wszystkim na rozrywce i w ten spos\u00f3b, zape\u0142niamy troszk\u0119 ten czas wolny. No powiedzmy sobie jak ten robotnik z tej fabryki, kt\u00f3ry przyszed\u0142 i szuka\u0142 owej rozrywki, wype\u0142niania sobie czasu, bezrefleksyjnie niestety.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">J: Ale musz\u0119 Panu powiedzie\u0107, \u017ce jest co\u015b takiego co mimo wszystko si\u0119 powtarza w historii, dlatego, \u017ce kiedy czyta\u0142em sobie te wnioski jakie nasuwaj\u0105 si\u0119 badaczom po obserwacji tych pierwszych lat dzia\u0142alno\u015bci kina, tego kina jarmarcznego itd., gdy m\u00f3wi si\u0119, \u017ce ta\u015bmy to po prostu do zdarcia by\u0142y puszczane na tych jarmarkach. W k\u00f3\u0142ko, ludzie w k\u00f3\u0142ko ogl\u0105dali te same programy, te same historie prze\u017cywali. Ta fabu\u0142a si\u0119 dopiero p\u00f3\u017aniej, kilka lat p\u00f3\u017aniej pojawi\u0142a, ale jest co\u015b takiego, \u017ce wtedy si\u0119 ogl\u0105da\u0142o to do zm\u0119czenia i dzisiaj mamy taki moment w kt\u00f3rym te\u017c pojawia si\u0119 pewnego rodzaju zjawisko przesytu. Ja jestem wielkim zwolennikiem tego co oferuj\u0105 nam dzisiaj platformy streamingowe, du\u017co te\u017c pisz\u0105 o serialach Netflixa itd. I to jest fajne, \u017ce kino ruszy\u0142o z takim impetem, jakby przeistoczy\u0142o si\u0119, no bo kultura si\u0119 zmienia, to jest nieuniknione, \u017ce troch\u0119 szukamy tego rozwoju i szukamy wi\u0119kszej oferty itd. Ale doszli\u015bmy do takiego momentu w kt\u00f3rym jest tego tyle, \u017ce mam wra\u017cenie, \u017ce bardzo trudno momentami si\u0119 w tym odnale\u017a\u0107. Przynajmniej przeci\u0119tnemu widzowi, bo ja jako dziennikarz filmowy jeszcze sobie tam to wszystko jako\u015b rozgranicz\u0119, ale mam wra\u017cenie \u017ce ludzie czasami ju\u017c nie wiedz\u0105 co klikn\u0105\u0107, co obejrze\u0107 i jak podej\u015b\u0107 do kolejnego seansu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W: Tak, wielokrotnie poruszamy si\u0119 troch\u0119 po omacku, tak w tej naszej kulturze. Gwoli \u015bcis\u0142o\u015bci, to fabu\u0142a ju\u017c te\u017c pojawi\u0142a si\u0119 ju\u017c nawet na tym pierwszym pokazie braci Lumi\u00e8re bo tam jest ten skecz&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">J: \u201ePolewacz trawy\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W: Tak, polewacz czy ogrodnik. Ju\u017c tam si\u0119 pojawiaj\u0105 te namiastki fabu\u0142y ale oczywi\u015bcie \u015bwiadomie robi to dopiero Georges M\u00e9li\u00e8s. No, ale w\u0142a\u015bnie wracaj\u0105c do tej naszej wsp\u00f3\u0142czesnej kultury audiowizualnej, moim zdaniem, w\u0142a\u015bnie tak\u0105 misj\u0105 rozmaitych instytucji ale tak\u017ce i muze\u00f3w nowoczesnych jest to, a\u017ceby wskazywa\u0107 te pozycje, kt\u00f3re s\u0105 interesuj\u0105ce, warto\u015bciowe, organizowa\u0107 spotkania z tw\u00f3rcami. Po prostu ca\u0142a ta kultura filmowa, powinna by\u0107 stymulowana poprzez rozmaite instytucje. Ja swego czasu, jak jeszcze studiowa\u0142em filmoznawstwo, to mia\u0142em takiego swojego ulubionego krytyka filmowego i na bazie jego zdania polega\u0142em. Gdy on co\u015b poleca\u0142 to w\u00f3wczas si\u0119 do tego kina wybiera\u0142em czy ogl\u0105da\u0142em w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci. I my\u015bl\u0119, \u017ce dzisiaj te\u017c warto sobie kogo\u015b takiego znale\u017a\u0107, znale\u017a\u0107 sobie autorytet, kt\u00f3ry b\u0119dzie mia\u0142 podobny gust do naszego, podobne warto\u015bci widzia\u0142 w kinie i i\u015b\u0107 jak za przewodnikiem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">J: W jego \u015blady. Panie Wojciechu na koniec mam takie pytanie, kt\u00f3re no my\u015bl\u0119, \u017ce musia\u0142em dzisiaj zada\u0107, a jest to pytanie, kt\u00f3re tak na dobr\u0105 spraw\u0119 wywo\u0142a\u0142o we mnie zainteresowanie postaci\u0105 Ottomara Ansch\u00fctza, poniewa\u017c ja kilka lat temu gdy natrafi\u0142em na jego \u015blady zbiorach Muzeum Okr\u0119gowego w Lesznie, gdy pozna\u0142em jego histori\u0119, z przykro\u015bci\u0105 zauwa\u017cy\u0142em, stwierdzi\u0142em, \u017ce na tak naprawd\u0119 Leszno w kt\u00f3rym Ottomar si\u0119 urodzi\u0142, w kt\u00f3rym dzia\u0142a\u0142, tak naprawd\u0119 no trudno znale\u017a\u0107 tutaj jego \u015blady, trudno w jaki\u015b spos\u00f3b, przeci\u0119tnego tutaj, go\u015bciom muzeum czy szaraka zapyta\u0107 o te nazwisko i czy cokolwiek m\u00f3g\u0142by powiedzie\u0107. Mam takie wra\u017cenie, \u017ce s\u0105 miasta, s\u0105 obszary na \u015bwiecie w og\u00f3le, kt\u00f3re potrafi\u0105 niebywale celebrowa\u0107 r\u00f3\u017cnego rodzaju konteksty bohater\u00f3w, kt\u00f3rzy urodzili si\u0119 w ich miastach. Jak to jest, \u017ce mamy wci\u0105\u017c problem z przywo\u0142ywaniem tego nazwiska? Dlaczego jest taki troch\u0119 op\u00f3r spo\u0142eczny mo\u017ce? Sk\u0105d to si\u0119 bierze? \u017be tak naprawd\u0119 my, w Muzeum musimy stara\u0107 si\u0119 o to by t\u0105 pami\u0119\u0107 utrzyma\u0107, \u017ceby m\u00f3wi\u0107 o pionierze kina, kt\u00f3ry zosta\u0142 zapomniany. A nie robi\u0105 tego jeszcze w\u0142adze czy Leszno jako miejsce, kt\u00f3re powinno si\u0119 takim tematem zainteresowa\u0107. Jak Pan my\u015bli?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W: No, wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie w\u0142a\u015bnie miasta wyszukuj\u0105 sobie bohater\u00f3w, jest odwrotny trend ni\u017c w postaci Ottomara Ansch\u00fctza. No bo szukamy w\u0142a\u015bnie takich postaci, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 magnesem, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 te\u017c troch\u0119 to miejsce no, u\u015bwietni\u0142y w jakim\u015b sensie. Ottomar Ansch\u00fctz stety niestety, ale z pochodzenia by\u0142 Niemcem i my\u015bl\u0119, \u017ce to jest bardzo istotny aspekt, \u017ce on nie by\u0142 Polakiem. Miasto Leszno, Lissa w\u00f3wczas przecie\u017c, to by\u0142o miasto niemieckie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">J: Zab\u00f3r Pruski.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W: Tak, zab\u00f3r Pruski. To bardzo mocno zawa\u017cy\u0142o na tym, \u017ce Ottomar Ansch\u00fctz nie jest odbierany jako bohater polski, to jest pierwsza rzecz, a tym bardziej tutaj bohater te\u017c miasta. Powinno by\u0107 w\u0142a\u015bnie odwrotnie. Miasto Leszno, tu si\u0119 urodzi\u0142, tutaj przez wiele lat pracowa\u0142 itd, itd. Powinni\u015bmy jednak celebrowa\u0107 to nazwisko i przybli\u017ca\u0107 ca\u0142\u0105 histori\u0119, \u017cyciorys, dokonania Ansch\u00fctza przeci\u0119tnemu obywatelowi Leszna, bo to jest nasze dziedzictwo, mimo wszystko, \u017ce czy on by\u0142 Niemcem, ale mieszka\u0142. Mamy przecie\u017c pozosta\u0142o\u015bci, s\u0105 kamienice w kt\u00f3rych on mia\u0142&#8230;czy to Atelier, kamienica w kt\u00f3rej mieszka\u0142. Te miejsca mo\u017cna by jako\u015b u\u015bwietni\u0107, mo\u017cna by zaznaczy\u0107 obecno\u015b\u0107 Ottomara Ansch\u00fctz, bo to by\u0142a naprawd\u0119 bardzo wa\u017cna posta\u0107. Gdyby zapyta\u0107, zrobi\u0107 sond\u0119 uliczn\u0105 w Lesznie, \u201eKto to by\u0142 Ottomar Ansch\u00fctz?\u201d my\u015bl\u0119, \u017ce dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105t kilka procent zapytanych, nie umia\u0142oby odpowiedzie\u0107 i na pewno nie mia\u0142oby \u015bwiadomo\u015bci, \u017ce mieszka\u0142 przez lata i urodzi\u0142 si\u0119 w Lesznie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">J: Dlatego t\u0105 sympatyczn\u0105 rozmow\u0119 chcia\u0142bym zako\u0144czy\u0107 ma\u0142ym apelem, mo\u017ce do Leszna, mo\u017ce&#8230;\u017ceby mo\u017ce ten apel poszed\u0142 gdzie\u015b dalej. W ka\u017cdym razie, taki ma\u0142y apel o to, \u017ceby\u015bmy si\u0119 postarali znale\u017a\u0107 informacje o tych naszych bohaterach tamtych lat. Ottomar Ansch\u00fctz na pewno do nich nale\u017cy. I stara\u0107 si\u0119 w jaki\u015b spos\u00f3b ich upami\u0119tnia\u0107, t\u0105 historie w jaki\u015b spos\u00f3b celebrowa\u0107, no bo to te\u017c nie jest istotne czy kto\u015b by\u0142 Niemcem, czy \u017bydem. Leszno by\u0142o przecie\u017c wielokulturowe przez lata. Je\u015bli mieliby\u015bmy patrze\u0107 tylko na aspekt polski, to podejrzewam, \u017ce wielu polak\u00f3w mogliby\u015bmy na tych kartach historii nie odnale\u017a\u0107. Nie skupia\u0107 &nbsp;si\u0119 na narodowo\u015bci, ale skupi\u0107 si\u0119 na dokonaniach i z tego si\u0119 cieszy\u0107. Mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce dzia\u0142a\u0142 tutaj, stawia\u0142 pierwsze kroki i jakby by\u0107 z tego dumnym, nawi\u0105zywa\u0107, m\u00f3wi\u0107 o tym g\u0142o\u015bno.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W: Tak, bo to by\u0142a posta\u0107 wielkiego formatu. Naprawd\u0119, trzeba mie\u0107 tego \u015bwiadomo\u015b\u0107, wielkiego mi\u0119dzynarodowego formatu. Powstaj\u0105 publikacje na ten temat Ansch\u00fctza. Jego \u017cyciorys nadawa\u0142by si\u0119 na film. \u017bycz\u0119 sobie, Panu, leszczynianom, a\u017ceby powsta\u0142 film o Ottomarze Ansch\u00fctzu, najlepiej fabularny, wysokobud\u017cetowy, zrobiony przez Martina Scorsesea. I w\u00f3wczas, na pewno wszyscy by o nim us\u0142yszeli bo wart jest tego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">J: Tym optymistycznym akcentem ko\u0144czymy t\u0105 rozmow\u0119. Ja Panu bardzo dzi\u0119kuj\u0119. Naszym go\u015bciem by\u0142 Wojciech Otto, filmoznawca, profesor UAM. Dzi\u0119kuj\u0119 Panie Wojciechu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W: Dzi\u0119kuj\u0119, za spotkanie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><br><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-3 is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><a href=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Bracia-Lumiere-pionierzy-kina.jpg\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"356\" height=\"480\" src=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Bracia-Lumiere-pionierzy-kina.jpg\" alt=\"\" data-id=\"172\" data-link=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/?attachment_id=172\" class=\"wp-image-172\"\/><\/a><figcaption class=\"blocks-gallery-item__caption\">Bracia Lumiere<\/figcaption><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><a href=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Elektrotachyskop-zwany-szybkowidzem-wynalazek-Anschutza.jpg\"><img decoding=\"async\" width=\"657\" height=\"667\" src=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Elektrotachyskop-zwany-szybkowidzem-wynalazek-Anschutza.jpg\" alt=\"\" data-id=\"173\" data-link=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/?attachment_id=173\" class=\"wp-image-173\"\/><\/a><figcaption class=\"blocks-gallery-item__caption\">Elektrotachyskop<\/figcaption><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><a href=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/MLFa-3380-zdjecie-wykonane-przez-Ottomara-Anschutza-1024x1024.jpg\"><img decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"1024\" src=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/MLFa-3380-zdjecie-wykonane-przez-Ottomara-Anschutza-1024x1024.jpg\" alt=\"\" data-id=\"174\" data-link=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/?attachment_id=174\" class=\"wp-image-174\" srcset=\"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/MLFa-3380-zdjecie-wykonane-przez-Ottomara-Anschutza-1024x1024.jpg 1024w, https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/MLFa-3380-zdjecie-wykonane-przez-Ottomara-Anschutza-300x300.jpg 300w, https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/MLFa-3380-zdjecie-wykonane-przez-Ottomara-Anschutza-150x150.jpg 150w, https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/MLFa-3380-zdjecie-wykonane-przez-Ottomara-Anschutza-768x768.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><figcaption class=\"blocks-gallery-item__caption\">Zdj\u0119cie wykonane przez Ottomara Ansch\u00fctza<\/figcaption><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><a href=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Podroz-na-ksiezyc-rez.-Georges-Melies-ikoniczny-moment-dla-kina.-Zrodlo-encyklopedia.pwn_.pl_.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"583\" height=\"418\" src=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Podroz-na-ksiezyc-rez.-Georges-Melies-ikoniczny-moment-dla-kina.-Zrodlo-encyklopedia.pwn_.pl_.jpg\" alt=\"\" data-id=\"176\" data-link=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/?attachment_id=176\" class=\"wp-image-176\"\/><\/a><figcaption class=\"blocks-gallery-item__caption\">Podr\u00f3\u017c na ksi\u0119\u017cyc, re\u017c. Georges Melies, ikoniczny moment dla kina. \u0179r\u00f3d\u0142o encyklopedia.pwn.pl<\/figcaption><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><a href=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/unnamed.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"383\" height=\"512\" src=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/unnamed.jpg\" alt=\"\" data-id=\"177\" data-link=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/?attachment_id=177\" class=\"wp-image-177\"\/><\/a><figcaption class=\"blocks-gallery-item__caption\">Ottomar Ansch\u00fctz<\/figcaption><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><a href=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Zdjecie-bocianow-autorstwa-Ottomara-Anschutza.-Fotografia-momentalna-w-sluzbie-nauki.-Zrodlo-Otto-Lilienthal-Museum-1024x811.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"811\" src=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Zdjecie-bocianow-autorstwa-Ottomara-Anschutza.-Fotografia-momentalna-w-sluzbie-nauki.-Zrodlo-Otto-Lilienthal-Museum-1024x811.jpg\" alt=\"\" data-id=\"178\" data-link=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/?attachment_id=178\" class=\"wp-image-178\"\/><\/a><figcaption class=\"blocks-gallery-item__caption\">Zdj\u0119cie bocian\u00f3w autorstwa Ottomara Ansch\u00fctza. Fotografia momentalna w s\u0142u\u017cbie nauki. \u0179r\u00f3d\u0142o Otto-Lilienthal-Museum<\/figcaption><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><a href=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/MLT49-aparat-sygnowany-nazwiskiem-Ottomara-Anschutza-1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"1024\" src=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/MLT49-aparat-sygnowany-nazwiskiem-Ottomara-Anschutza-1-1024x1024.jpg\" alt=\"\" data-id=\"179\" data-full-url=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/MLT49-aparat-sygnowany-nazwiskiem-Ottomara-Anschutza-1.jpg\" data-link=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/?attachment_id=179\" class=\"wp-image-179\" srcset=\"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/MLT49-aparat-sygnowany-nazwiskiem-Ottomara-Anschutza-1-1024x1024.jpg 1024w, https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/MLT49-aparat-sygnowany-nazwiskiem-Ottomara-Anschutza-1-300x300.jpg 300w, https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/MLT49-aparat-sygnowany-nazwiskiem-Ottomara-Anschutza-1-150x150.jpg 150w, https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/MLT49-aparat-sygnowany-nazwiskiem-Ottomara-Anschutza-1-768x768.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><figcaption class=\"blocks-gallery-item__caption\">Aparat fotograficzny wraz z futera\u0142em sk\u00f3rzanym, nale\u017c\u0105cy do leszczy\u0144skiego fotografa Ottomara Ansch\u00fctz; wys. 17,1 cm x szer. 5,5 cm; metal, drewno, sk\u00f3ra; 1896 rok; Muzeum Okr\u0119gowe w Lesznie; MLT49<\/figcaption><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czym jest film? Kiedy i gdzie powsta\u0142? Na czym polega wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 tej sztuki? Kim jest tajemnicza posta\u0107 Ottomara Ansch\u00fctza? A co najwa\u017cniejsze &#8211; w jaki spos\u00f3b miasto Leszno ma z [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":186,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,4],"tags":[21,25,18,20,19,10,24,23],"class_list":["post-88","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-podcast","category-rozmowy","tag-anschutz","tag-edison","tag-film","tag-kinematografia","tag-kino","tag-leszno","tag-lumiere","tag-ottomar-anschutz"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/88","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=88"}],"version-history":[{"count":18,"href":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/88\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":198,"href":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/88\/revisions\/198"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/186"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=88"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=88"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=88"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}