{"id":395,"date":"2025-03-07T07:37:23","date_gmt":"2025-03-07T06:37:23","guid":{"rendered":"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/?p=395"},"modified":"2025-03-10T07:25:22","modified_gmt":"2025-03-10T06:25:22","slug":"przetrwac-noc-ii-wojna-swiatowa-leszczynskie-zyciorysy-o-wystawie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/?p=395","title":{"rendered":"&#8222;Przetrwa\u0107 noc. II wojna \u015bwiatowa &#8211; leszczy\u0144skie \u017cyciorysy&#8221; &#8211; o wystawie"},"content":{"rendered":"<p><strong>Odcinek przeznaczony wystawie &#8222;Przetrwa\u0107 noc. II wojna \u015bwiatowa &#8211; leszczy\u0144skie \u017cyciorysy&#8221;, b\u0119d\u0105cej opowie\u015bci\u0105 o \u017cyciu w Lesznie podczas wojny.<\/strong><\/p>\n<p>Wystawa prezentuje unikalne pami\u0105tki zwi\u0105zane z okresem okupacji Leszna i okolic w latach 1939\u20131945, kt\u00f3re tworz\u0105 narracj\u0119 o losach ludzi podczas II wojny \u015bwiatowej. Przedmioty osobiste, fotografie, elementy stroj\u00f3w i dokumenty z tamtego okresu zapoznaj\u0105 z przebiegiem kampanii wrze\u015bniowej, losami polskich je\u0144c\u00f3w wojennych (\u017co\u0142nierzy i oficer\u00f3w) oraz codziennym \u017cyciem ludno\u015bci polskiej.<\/p>\n<p>Przy mikrofonie Dariusz Czwojdrak, historyk.<\/p>\n<p><iframe title=\"Spotify Embed: \u201ePrzetrwa\u0107 noc. II wojna \u015bwiatowa \u2013 leszczy\u0144skie \u017cyciorysy\u201d\" style=\"border-radius: 12px\" width=\"100%\" height=\"152\" frameborder=\"0\" allowfullscreen allow=\"autoplay; clipboard-write; encrypted-media; fullscreen; picture-in-picture\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/open.spotify.com\/embed\/episode\/5iBWTRMg8GIxK5u2LKuMAb?si=pHL6OtIvSmuiSk1q7TXShw&#038;utm_source=oembed\"><\/iframe><\/p>\n<p>Transkrypcja:<\/p>\n<p>Wystawa <strong>\u201ePrzetrwa\u0107 noc. II wojna \u015bwiatowa \u2013 leszczy\u0144skie \u017cyciorysy<\/strong>\u201d otwarta zosta\u0142a 10 wrze\u015bnia bie\u017c\u0105cego roku. Ju\u017c za kilka dni zostanie zamkni\u0119ta i zdemontowana. Zanim to jednak nast\u0105pi, 29 grudnia o godzinie 16.00,\u00a0 zapraszamy wszystkich do naszej siedziby przy ulicy Gabriela Narutowicza 31, do budynku dawnej synagogi. Przygotowali\u015bmy dla Pa\u0144stwa ostatnie ju\u017c w tym roku oprowadzanie kuratorskie, po\u015bwi\u0119cone II-wojennej historii Leszna i losom jego mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n<p>Nie jest to jednak ostatni akcent zwi\u0105zany z wystaw\u0105. Ju\u017c w najbli\u017cszym czasie uka\u017ce si\u0119 nowa publikacja Muzeum Okr\u0119gowego w Lesznie \u2013 katalog \u2013 stanowi\u0105cy podsumowanie naszych prac nad II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105, a jednocze\u015bnie podsumowuj\u0105cy ekspozycj\u0119.<\/p>\n<p>Katalog nosi ten sam tytu\u0142, co wystawa. W pierwszej cz\u0119\u015bci odnajd\u0105 Pa\u0144stwo sze\u015b\u0107 esej\u00f3w, omawiaj\u0105cych r\u00f3\u017cne aspekty \u017cycia miasta. W rozbudowanej formie pojawi\u0105 si\u0119 tematy, kt\u00f3re podj\u0119te zosta\u0142y na ekspozycji. Dotycz\u0105 one:<\/p>\n<p>Sytuacji w Lesznie w pierwszych miesi\u0105cach niemieckiej okupacji, w tym: ucieczce leszczynian po wybuchu wojny, wkroczenia wojsk niemieckich i organizacji w\u0142adz wojskowych oraz cywilnych, sytuacji prawnej Polak\u00f3w i \u017byd\u00f3w mieszkaj\u0105cych w Lesznie, wreszcie nie zawsze \u0142atwej do rozstrzygni\u0119cia, kwestii podpisywania Niemieckiej listy narodowo\u015bciowej, czyli <em>Deutsche Volksliste<\/em> przez obywateli miasta i powiatu, a w szerszym kontek\u015bcie Wielkopolski i ca\u0142ego Kraju Warty.<\/p>\n<p>W eseju drugim odnosimy si\u0119 do udzia\u0142u garnizonu leszczy\u0144skiego w wojnie obronnej 1939 roku. Rozpoczynaj\u0105c od walk granicznych, przez rozkaz o wycofaniu si\u0119 na lini\u0119 Warty, a nast\u0119pnie Bzury, przez walki obronne i pr\u00f3by przedarcia si\u0119 w stron\u0119 stolicy, a\u017c po udzia\u0142 \u017co\u0142nierzy z Leszna w obronie Warszawy. Po kapitulacji zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich znalaz\u0142a si\u0119 w niewoli \u2013 w obozach jenieckich \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 zwi\u0105za\u0142a si\u0119 z konspiracj\u0105 i tworzeniem Pa\u0144stwa Podziemnego.<\/p>\n<p>Trzeci\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 po\u015bwi\u0119cili\u015bmy terrorowi i eksterminacji mieszka\u0144c\u00f3w Leszna i powiatu leszczy\u0144skiego. Usuwaniu ich z mieszka\u0144, odbieraniu maj\u0105tk\u00f3w i warsztat\u00f3w pracy, aresztowaniom i masowym egzekucjom, deportacjom do Generalnego Gubernatorstwa i wyw\u00f3zkom do pracy przymusowej w g\u0142\u0105b Niemiec. Sygnalizujemy r\u00f3wnie\u017c temat dzia\u0142alno\u015bci obozu pracy przymusowej dla \u017byd\u00f3w przy ulicy Gabriela Narutowicza oraz dokonuj\u0105cych si\u0119 tam zbrodni, a ponadto stosowania przez Niemc\u00f3w szykan wobec Ko\u015bcio\u0142a katolickiego.<\/p>\n<p>R\u00f3\u017cnym formom oporu stosowanym przez ludno\u015b\u0107 polsk\u0105 w czasie II wojny \u015bwiatowej po\u015bwi\u0119cili\u015bmy esej czwarty. Om\u00f3wione zosta\u0142y w nim prowadzone przez ca\u0142y okres okupacji pr\u00f3by organizowania si\u0119 struktur podziemnych: wskazano na postaw\u0119 leszczy\u0144skich harcerzy (Czarna Si\u00f3demka), tworzenie si\u0119 konspiracji wojskowej, nas\u0142uch radiowy i tragiczne nast\u0119pstwa aresztowa\u0144 w\u015br\u00f3d cz\u0142onk\u00f3w kolejnych grup. Odnie\u015bli\u015bmy si\u0119 r\u00f3wnie\u017c do kwestii tajnego nauczania, \u015bwiadczenia pos\u0142ugi duszpasterskiej i organizowania \u017cycia religijnego przez duchowie\u0144stwo i osoby \u015bwieckie.<\/p>\n<p>\u017bycie codzienne w okupowanym Lesznie i stosunki panuj\u0105ce w mie\u015bcie podporz\u0105dkowane zosta\u0142y wojnie. Podzia\u0142 na Niemc\u00f3w, Volsdeutsch\u00f3w i Polak\u00f3w \u2013 \u017byd\u00f3w leszczy\u0144skich wywieziono w grudniu 1939 roku \u2013 okre\u015bla\u0142 pozycj\u0119 ka\u017cdej z grup. Przek\u0142ada\u0142o si\u0119 to na warunki pracy, warunki mieszkaniowe i zaopatrzenie w podstawowe, ale przecie\u017c nie tylko, towary. Mia\u0142o tak\u017ce wp\u0142yw na mo\u017cliwo\u015b\u0107 korzystania z kultury, prasy, radia, a nawet wypoczynku w miejskich parkach. \u0141awki zarezerwowano tam wy\u0142\u0105cznie dla Niemc\u00f3w.<\/p>\n<p>Ostatni z esej\u00f3w po\u015bwi\u0119cili\u015bmy wyzwoleniu Leszna i pierwszym pr\u00f3bom organizowania \u017cycia mieszka\u0144c\u00f3w po wkroczeniu Armii Czerwonej. Pod kolejnym zarz\u0105dem wojskowym nie by\u0142o to \u0142atwe. Na szcz\u0119\u015bcie Leszno nie ponios\u0142o znacz\u0105cych szk\u00f3d w trakcie prowadzonych walk. Stopniowe przejmowanie w\u0142adzy przez urz\u0119dnik\u00f3w cywilnych pozwala\u0142o stworzy\u0107 namiastk\u0119 normalnego \u017cycia. Do miasta powracali dawni mieszka\u0144cy: z wygnania, rob\u00f3t lub z oboz\u00f3w. Powoli odradza\u0142o si\u0119 polskie spo\u0142ecze\u0144stwo.<\/p>\n<p>Wszystkie eseje s\u0105 bogato ilustrowane i wzbogacone o \u015bwiadectwa i wspomnienia \u015bwiadk\u00f3w tamtych wydarze\u0144.<\/p>\n<p>Cz\u0119\u015b\u0107 druga katalogu obejmuje biogramy mieszka\u0144c\u00f3w Leszna i powiatu leszczy\u0144skiego. Jest ich blisko 80 i dotycz\u0105 zar\u00f3wno Polak\u00f3w, jak i Niemc\u00f3w, w tym r\u00f3wnie\u017c tych, kt\u00f3rzy zdobyli si\u0119 na odwag\u0119 i zamiast okazywa\u0107 wierno\u015bci III Rzeszy, opowiedzieli si\u0119 po stronie cz\u0142owiecze\u0144stwa.<\/p>\n<p>Kolejny modu\u0142 obejmuje widoki Leszna z lat 1939\u20131945. Sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na niego pochodz\u0105ce z zasobu muzeum poczt\u00f3wki z wizerunkami miasta. Zdecydowanie najwi\u0119cej powsta\u0142o ich na zam\u00f3wienie Giseli Weyrauch. Swoj\u0105 ksi\u0119garni\u0119 i sklep papierniczy prowadzi\u0142a przy leszczy\u0144skim Rynku pod numerem 8.<\/p>\n<p>Jako ostatni modu\u0142 pojawia si\u0119 katalog wystawy. Obejmuje 168 muzeali\u00f3w i pami\u0105tek, z kt\u00f3rych znaczna cz\u0119\u015b\u0107 pochodzi od os\u00f3b prywatnych i od zaprzyja\u017anionych kolekcjoner\u00f3w. Mieli\u015bmy tak\u017ce mo\u017cliwo\u015b\u0107 skorzystania z zasob\u00f3w wielkopolskich i lubuskich muze\u00f3w (Muzeum Broni Pancernej w Poznaniu, Muzeum Ziemi Kobyli\u0144skiej, Lubuskiego Muzeum Wojskowego w Drzonowie) oraz instytucji zajmuj\u0105cych si\u0119 histori\u0105 Wielkopolski, m.in. Instytut Zachodni w Poznaniu. Ka\u017cdy z przedmiot\u00f3w posiada dokumentacj\u0119 fotograficzn\u0105 i towarzyszy mu kr\u00f3tki opis, nie zawsze formalny, raczej jako opowie\u015b\u0107 o czasach, w kt\u00f3rych powsta\u0142 lub wype\u0142nia\u0142 swoj\u0105 funkcj\u0119. Bogata szata graficzna na pewno wzbudzi zainteresowanie czytelnik\u00f3w. Ju\u017c wkr\u00f3tce b\u0119dziemy mogli zaprosi\u0107 Pa\u0144stwa do zapoznania si\u0119 z naszym nowym opracowaniem.<\/p>\n<p>Pracownicy Muzeum Okr\u0119gowego w Lesznie<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Odcinek przeznaczony wystawie &#8222;Przetrwa\u0107 noc. II wojna \u015bwiatowa &#8211; leszczy\u0144skie \u017cyciorysy&#8221;, b\u0119d\u0105cej opowie\u015bci\u0105 o \u017cyciu w Lesznie podczas wojny. Wystawa prezentuje unikalne pami\u0105tki zwi\u0105zane z okresem okupacji Leszna i okolic [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[42],"class_list":["post-395","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-podcast","tag-historia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/395","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=395"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/395\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":401,"href":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/395\/revisions\/401"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=395"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=395"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=395"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}