{"id":236,"date":"2022-03-22T14:13:42","date_gmt":"2022-03-22T13:13:42","guid":{"rendered":"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/?p=236"},"modified":"2022-09-19T10:46:35","modified_gmt":"2022-09-19T08:46:35","slug":"harmonia-z-natura-czy-jest-mozliwa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/?p=236","title":{"rendered":"Harmonia z natur\u0105 &#8211; czy jest mo\u017cliwa?"},"content":{"rendered":"<p>Czy cz\u0142owiek jest w stanie \u017cy\u0107 w zgodzie i harmonii z natur\u0105? Czym jest ekologia i dlaczego jest tak bardzo istotna? Na te pytania odpowiemy w rozmowie z Ew\u0105 Tomaszewsk\u0105, etnolog z Muzeum Okr\u0119gowego w Lesznie, kuratork\u0105 wystawy &#8222;Eko-Etno. Natura dawnej wsi&#8221;.<\/p>\r\n<p><iframe src=\"https:\/\/anchor.fm\/muzeum-leszno\/embed\/episodes\/Harmonia-z-natur---czy-jest-moliwa-e1g2v6q\" width=\"800px\" height=\"102px\" frameborder=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe><\/p>\n<h3>Transkrypcja odcinka<\/h3>\n<p><em>Harmonia z natur\u0105 \u2013 czy jest mo\u017cliwa?<\/em><\/p>\n<p>R1: To jest podcast Muzeum Okr\u0119gowego w Lesznie.<\/p>\n<p>Jakub Piwo\u0144ski: Czy cz\u0142owiek jest w stanie \u017cy\u0107 w zgodzie z natur\u0105? Czym jest i jak istotna jest ekologia? O tym porozmawiamy dzisiaj z Pani\u0105 Ew\u0105 Tomaszewsk\u0105 z Muzeum Okr\u0119gowego w Lesznie.<\/p>\n<p>Dobrze, witam was bardzo serdecznie z tej strony Jakub Piwo\u0144ski z Muzeum Okr\u0119gowego w Lesznie specjalista od promocji. S\u0142yszeli\u015bcie ju\u017c kilka naszych rozm\u00f3w. Teraz kolejna rozmowa, tym razem z Pani\u0105 Ew\u0105 Tomaszewsk\u0105 z Muzeum Okr\u0119gowego w Lesznie. Ciekawy pomys\u0142 mieli\u015bmy tym razem na rozmow\u0119, poniewa\u017c mamy wystaw\u0119 etnograficzn\u0105 w Muzeum Okr\u0119gowym. By\u0107 mo\u017ce wielu z Was nie b\u0119dzie mia\u0142o okazji zobaczy\u0107, bo te\u017c kierujemy nasze my\u015bli, s\u0142owa do os\u00f3b, kt\u00f3re s\u0142uchaj\u0105 nas w ca\u0142ej Polsce. Ale jeste\u015bmy tutaj te\u017c po to \u017ceby przytoczy\u0107 troch\u0119 zagadnie\u0144 zwi\u0105zanych z t\u0105 wystaw\u0105. Ujawni\u0107 kilka tajemnic, kt\u00f3re ona kryje i mo\u017ce te\u017c wyjawi\u0107 co kryje si\u0119 za tym intryguj\u0105cym tytu\u0142em wystawy. Witam Ci\u0119 Ewo serdecznie.<\/p>\n<p>Ewa Tomaszewska: Witam. Dzie\u0144 dobry wszystkim.<\/p>\n<p>JP: Ewo powiedz, jest teraz moment bardzo dobry, bo mo\u017cemy teraz zdradzi\u0107 naszym s\u0142uchaczom, \u017ce nagrywamy t\u0105 rozmow\u0119 w pierwszym dniu wiosny, to jest dobry punkt wyj\u015bcia mam wra\u017cenie do takich rozm\u00f3w. Pierwszy dzie\u0144 wiosny, czyli tak na dobr\u0105 spraw\u0119 po\u017cegnanie zimy, po\u017cegnanie perspektywy tego ch\u0142odu i ot\u0119piaj\u0105cego zimna, ale przywitanie pory roku, kt\u00f3ra rodzi si\u0119, jakby rodzi nowy pocz\u0105tek, jakby odrodzenie. Powiedz czy w jaki\u015b spos\u00f3b \u0142\u0105czy si\u0119 to z wystaw\u0105 w naszym muzeum?<\/p>\n<p>ET: Oczywi\u015bcie, w taki dzie\u0144 jak dzi\u015b kiedy \u015bwieci s\u0142o\u0144ce i na drzewach pojawiaj\u0105 si\u0119 ju\u017c pierwsze zielone p\u0105czki, my\u015bl\u0119 \u017ce w taki szczeg\u00f3lny spos\u00f3b przypominamy sobie o przyrodzie i o tym jak bardzo ona nas cieszy, jak bardzo nam jej brakuje, jak bardzo t\u0119sknimy do tej zieleni na drzewach i do \u015bpiewu ptak\u00f3w. My\u015bl\u0119, \u017ce u ka\u017cdego z nas w taki dzie\u0144 pojawia si\u0119 u\u015bmiech. Nasza wystawa te\u017c poniek\u0105d opowiada o tych tematach. Opowiada\u2026 (wtr\u0105cenie).<\/p>\n<p>JP: Przypomnijmy, \u017ce wystawa nazywa si\u0119 \u201eEko-Etno. Natura dawnej wsi\u201d.<\/p>\n<p>ET: To wystawa, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cecie zobaczy\u0107 w Muzeum Okr\u0119gowym w Lesznie teraz. I jest to wystawa, opowiadaj\u0105ca o takich dw\u00f3ch sferach. Z jednej strony porusza tematy etnograficzne, a z drugiej ekologiczne. Ju\u017c samym tytu\u0142 mo\u017ce nieco enigmatyczny.<\/p>\n<p>JP: Ale intryguj\u0105cy.<\/p>\n<p>ET: Ale nawi\u0105zuje w\u0142a\u015bnie do tych dw\u00f3ch dziedzin, czyli ekologii badaj\u0105cej no stosunki mi\u0119dzy organizmami, a ich \u015brodowiskiem, pomi\u0119dzy ekosystemami. A z drugiej strony etnografia, kt\u00f3ra bada kultury ludzkie, kt\u00f3ra je analizuje, opisuje, r\u00f3wnie\u017c zajmuje si\u0119 ich wytworami. I na tej wystawie te dwie sfery w pewien spos\u00f3b s\u0105 po\u0142\u0105czone. Opowiadamy o dawnej wsi, o wsi, o tradycyjnej kulturze ludowej, kulturze ch\u0142opskiej, o jej wytworach i o tym jak przyroda, jak natura w tym dawnym \u015bwiecie by\u0142a postrzegana, jakie by\u0142o jej miejsce i jak \u017cyli ludzie.<\/p>\n<p>JP: No bo Ewo, \u017ceby m\u00f3c porozmawia\u0107 o roli ekologii, o roli natury w \u017cyciu cz\u0142owieka, musimy cofn\u0105\u0107 si\u0119 a\u017c do kultury ludowej. Tak? Do tych czas\u00f3w, gdy \u017cyli\u015bmy na wsi, gdy by\u0142a ta koegzystencja z natur\u0105 czym\u015b codziennym, naturalnym. Bo tak na dobr\u0105 spraw\u0119, dzisiaj, mo\u017cna powiedzie\u0107 o tym, \u017ce \u017cyjemy w zgodzie z natur\u0105? Jak my\u015blisz?<\/p>\n<p>ET: No dzisiaj my\u015bl\u0119, \u017ce nie \u017cyjemy w zgodzie z natur\u0105 (\u015bmiech) i o tym ostatnio na szcz\u0119\u015bcie du\u017co si\u0119 m\u00f3wi. Mamy na \u015bwiecie mn\u00f3stwo problem\u00f3w zwi\u0105zanych ze \u015brodowiskiem naturalnym i z ogromnym negatywnym wp\u0142ywem.<\/p>\n<p>JP: Tak, tak to mo\u017ce po\u0142\u00f3\u017cmy teraz nacisk na sam pocz\u0105tek rozmowy, \u017ceby w\u0142a\u015bnie powiedzie\u0107 na czym polega\u0142a ta harmonia? Bo je\u017celi cofamy si\u0119 i nawi\u0105zujemy do kultury ludowej, czyli na czym polega\u0142a ta harmonia cz\u0142owieka z natur\u0105? Bo jakby nie patrze\u0107, m\u00f3wimy tutaj o kulturze i o naturze. Czyli o pewnym konflikcie, kt\u00f3ry jakby wielu filozof\u00f3w mia\u0142o zawsze sprzeczno\u015b\u0107, widzia\u0142o w tym, cz\u0142owiek wyszed\u0142 z natury, ale jakby si\u0119 od niej oddzieli\u0142 poprzez stworzenie kultury, kt\u00f3ra pozwoli\u0142a mu na to \u017ceby na tym \u015bwiecie w jaki\u015b spos\u00f3b zapanowa\u0107 i jakby \u017ceby t\u0105 natur\u0119 troszeczk\u0119 okie\u0142zna\u0107. Tak?<\/p>\n<p>ET: No w\u0142a\u015bnie, czyli wed\u0142ug mnie jakby nie ma tutaj konfliktu. Kultura jest mo\u017cna powiedzie\u0107 takim mechanizmem adaptacyjnym cz\u0142owieka w\u0142a\u015bnie do \u015brodowiska naturalnego. Ka\u017cdy lud, ka\u017cda spo\u0142eczno\u015b\u0107 na ca\u0142ym \u015bwiecie wytwarza kultur\u0119, w\u0142a\u015bnie w oparciu o \u015brodowisko, w kt\u00f3rym \u017cyje. \u015arodowisko determinuje to jak si\u0119 ubieramy, jak budujemy, jakie te wytwory kultury s\u0105, jakich materia\u0142\u00f3w u\u017cywamy, wi\u0119c jeste\u015bmy zanurzeni w tej naturze i staramy si\u0119 j\u0105 troszeczk\u0119 ob\u0142askawi\u0107 tak aby, aby po prostu przetrwa\u0107, aby nasze \u015brodowisko pozwoli\u0142o nam na rozw\u00f3j, pozwoli\u0142o nam na bezpiecze\u0144stwo, wi\u0119c staramy si\u0119 t\u0105 natur\u0119 w\u0142a\u015bnie troszeczk\u0119 ob\u0142askawi\u0107. I cz\u0142owiek, powiedzmy przedstawiciel tej spo\u0142eczno\u015bci ch\u0142opskiej, gdzie\u015b tam z XIX- XX wieku by\u0142 w t\u0105 natur\u0119 oczywi\u015bcie zanurzony. \u017by\u0142 z tego co da\u0142a natura, a jednocze\u015bnie ta natura w bardzo szybki spos\u00f3b potrafi\u0142a to odebra\u0107, dlatego trzeba by\u0142o \u017cy\u0107 z ni\u0105 w zgodzie, przestrzega\u0107 okre\u015blonych norm. Tutaj warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w tych spo\u0142eczno\u015bciach ch\u0142opskich i w zwi\u0105zku z takim powiedzmy magicznym obrazem \u015bwiata, gdzie wszystkie jego elementy by\u0142y powi\u0105zane ze sob\u0105, no tak jak natura wp\u0142ywa na cz\u0142owieka, tak i cz\u0142owiek poprzez obrz\u0119dy, poprzez rytua\u0142y, poprzez r\u00f3\u017cnorakie swoje dzia\u0142ania stara\u0142 si\u0119 zapewni\u0107 w\u0142a\u015bnie przychylno\u015b\u0107 tej natury.<\/p>\n<p>JP: A jednocze\u015bnie wiedz\u0105c, \u017ce tak naprawd\u0119 trudno mu by\u0142o nad ni\u0105 zapanowa\u0107, wr\u0119cz by\u0142o to chyba niemo\u017cliwe i chyba te\u017c ludzie od zawsze zdawali sobie z tego spraw\u0119. Nie? Jakby \u0142askawie chcieli tego, ale no chyba wiemy do ko\u0144ca, \u017ce to nie jest mo\u017cliwe, tak na dobre zapanowa\u0107 nad t\u0105 natur\u0105. Cz\u0142owiek jest w tej niewygodnej pozycji, \u017ce natura jest ponad nim.<\/p>\n<p>ET: A jednak wierzono w t\u0105 tak\u0105 \u015bcis\u0142\u0105 sie\u0107 powi\u0105za\u0144 i w to, \u017ce poprzez dzia\u0142ania chocia\u017cby takie jak zatkni\u0119cie w polu palmy wielkanocnej zapewni dobry urodzaj i to, \u017ce to pole b\u0119dzie chronione przed gradobiciem, przed susz\u0105, przed ulewami i takich dzia\u0142a\u0144 by\u0142o mn\u00f3stwo. Ka\u017cda praca w polu, praca w ziemi, wi\u0105za\u0142a si\u0119 z okre\u015blonymi takimi, rytualnymi zabiegami. Ka\u017cdy ch\u0142op, ka\u017cdy rolnik za nim zacz\u0105\u0142 prac\u0119 \u017cegna\u0142 si\u0119, tak\u017ce starano si\u0119 zapewni\u0107 sobie tak\u0105 przychylno\u015b\u0107 si\u0142 wy\u017cszych i ka\u017cdy mia\u0142 przekonanie oczywi\u015bcie, \u017ce to zostanie wys\u0142uchane. Je\u017celi wydarza\u0142a si\u0119 jaka\u015b kl\u0119ska to wi\u0105zano to zwykle no w\u0142a\u015bnie z jak\u0105\u015b nieprzychylno\u015bci\u0105, by\u0107 mo\u017ce z jak\u0105\u015b kar\u0105 za jakie\u015b przewinienia, z jakim\u015b niedope\u0142nieniem okre\u015blonych norm, okre\u015blonych nakaz\u00f3w czy zakaz\u00f3w.<\/p>\n<p>JP: Powiedz jak ju\u017c weszli\u015bmy w ten temat. Jak \u017cy\u0107 w takim razie w zgodzie z natur\u0105 i czy cos takiego jest w og\u00f3le mo\u017cliwe? Wr\u0119cz poszed\u0142bym dalej o krok i zadam Ci takie pytanie, kt\u00f3re cofnie si\u0119 troch\u0119 do filozofii Jana Jakuba Rousseau, zacytujmy: \u201eWszystko jest dobre, co z r\u0105k Stw\u00f3rcy pochodzi, wszystko paczy si\u0119 w r\u0119kach cz\u0142owieka.\u201d W jaki spos\u00f3b Jan Jakub Rousseau dawa\u0142 do zrozumienia, \u017ce tak na dobr\u0105 spraw\u0119 powinni\u015bmy nawo\u0142ywa\u0107 wr\u0119cz do powrotu do natury. Nie w ten spos\u00f3b, \u017ce post\u0119p okay, bo mo\u017cemy sobie pomaga\u0107 w taki spos\u00f3b r\u00f3\u017cnymi zdobyczami czy to nauki i r\u00f3\u017cnymi innymi przedmiotami itd. mechanicznymi, ale czy w jaki\u015b spos\u00f3b nie zap\u0119dza nas to w jaki\u015b kozi r\u00f3g, \u017ce odrywamy si\u0119 w jaki\u015b spos\u00f3b od tego kim naprawd\u0119 jeste\u015bmy. Jak my\u015blisz?<\/p>\n<p>ET: No wi\u0119c ta idea post\u0119pu ci\u0105g\u0142ego rozwoju towarzyszy nam ju\u017c kilka stuleci. No i do czego nas to doprowadzi\u0142o? Tutaj mo\u017cemy si\u0119 zastanawia\u0107. W tym momencie ju\u017c, tak jak ch\u0142opi XIX-wieczni czy w pocz\u0105tku XX wieku nie musimy tak bardzo zabiega\u0107 o dobre plony, o urodzaj, wydaje nam si\u0119, \u017ce wszystko to jest nam dane. Po prostu idziemy do sklepu i kupujemy to co jest nam potrzebne, wi\u0119c \u017cyjemy w takiej pewnego rodzaju iluzji, \u017ce mamy na wszystko wp\u0142yw, ale nie jest tak do ko\u0144ca.<\/p>\n<p>JP: Jeste\u015bmy troch\u0119 rozleniwieni tym.<\/p>\n<p>ET: Tak. Jeste\u015bmy rozleniwieni. Chcemy ci\u0105gle wi\u0119cej. Natomiast no dzisiaj ju\u017c naukowcy wskazuj\u0105 nam, \u017ce dochodzimy do, w pewien spos\u00f3b do \u015bciany. Prawda? \u017be ju\u017c wi\u0119cej si\u0119 nie da, \u017ce nasza planeta jest w stanie wy\u017cywi\u0107 no jak\u0105\u015b ograniczon\u0105 ilo\u015b\u0107 ludzi. Jak wiemy jest nas ju\u017c blisko osiem miliard\u00f3w. Dobrze powiedzia\u0142am? (nast\u0119puje chwila w\u0105tpliwo\u015bci) Dobrze.<\/p>\n<p>JP: Nie wiem czy to nie gdzie\u015b oko\u0142o siedmiu miliard\u00f3w.<\/p>\n<p>ET: Tak, tak prawie osiem.<\/p>\n<p>JP: Ale idziemy w takim kierunku. Ostatnio mieli\u015bmy te\u017c czasy dosy\u0107 kruche, epidemiczne, pandemiczne, wisi nad nami widmo zagro\u017cenia wojennego i tego wszystkiego co bardzo negatywnie wp\u0142ywa na demografi\u0119, ale my\u015bl\u0119, \u017ce to siedem miliard\u00f3w ca\u0142y czas b\u0119dzie.<\/p>\n<p>ET: No w\u0142a\u015bnie na demografi\u0119, nie wp\u0142ywa to tak naprawd\u0119 a\u017c tak bardzo, ca\u0142y czas ta liczba ludno\u015bci si\u0119 zwi\u0119ksza w zastraszaj\u0105cym tempie. Wiemy ju\u017c o zmianach klimatu jakie mamy. M\u00f3wi\u0105 o tym naukowcy, polecam taki portal bardzo fajny \u201eNauka o klimacie\u201d, kt\u00f3ry w\u0142a\u015bnie opowiada o tym, \u017ce te zmiany spowodowane s\u0105 jednak przez dzia\u0142alno\u015b\u0107 cz\u0142owieka.<\/p>\n<p>JP: Ingerencja, ingerencja cz\u0142owieka.<\/p>\n<p>ET: Dodatkowo wiemy o tym, \u017ce gin\u0105 ca\u0142e gatunki dzikich zwierz\u0105t, ro\u015blin, \u017ce zmniejszaj\u0105 si\u0119 te tereny dzikie. Dodatkowo r\u00f3\u017cnorakie w\u0142a\u015bnie poprzez zmiany klimatyczne kl\u0119ski dotykaj\u0105 \u015bwiat. Plus zanieczyszczenie, s\u0142yszymy co jaki\u015b czas o wyspach, plastiku kt\u00f3re p\u0142ywaj\u0105 gdzie\u015b po oceanie.<\/p>\n<p>JP: Ale to te\u017c ma taki inny wymiar Ewo, bo ja te\u017c jestem blisko takiej koncepcji, w kt\u00f3rej, wiele chor\u00f3b te\u017c pojawi\u0142o si\u0119 przez rozleniwienie spo\u0142ecze\u0144stwa, przez to, \u017ce brak ruchu, my po prostu stoimy w miejscu tak na dobr\u0105 spraw\u0119 m\u00f3wi\u0105c. Dos\u0142ownie.<\/p>\n<p>ET: A raczej siedzimy. Siedzimy. (\u015bmiech)<\/p>\n<p>JP: No w\u0142a\u015bnie siedzimy. Siedzimy w miejscu tak na dobr\u0105 spraw\u0119. Zwr\u00f3\u0107 uwag\u0119 jak wielk\u0105 popularno\u015bci\u0105 teraz cieszy si\u0119 przemys\u0142 fitness i tego rodzaju us\u0142ugi, w kt\u00f3rych ludzie kierowani s\u0105 wr\u0119cz do tego za r\u0119k\u0119 by ruszy\u0107 po prostu z miejsc, by zaj\u0119li si\u0119 sob\u0105, by zrozumieli, \u017ce tak na dobr\u0105 spraw\u0119 trzeba si\u0119 rusza\u0107 je\u015bli chcemy zachowa\u0107 zdrowie fizyczne, \u017ce nie jest tylko tak, \u017ce dobrze zje\u015b\u0107, zdrowo zje\u015b\u0107. Tylko jeszcze trzeba da\u0107 organizmowi troch\u0119 ruchu. A kiedy\u015b? Ja my\u015bl\u0119, \u017ce kiedy\u015b jak m\u00f3wimy o tej kulturze ludowej, \u017ce kiedy\u015b si\u0119 nad tym cz\u0142owiek nie zastanawia\u0142, bo jak wychodzi\u0142 na to pole rano, tak?<\/p>\n<p>ET: Ruchu by\u0142o bardzo du\u017co.<\/p>\n<p>JP: By\u0142o bardzo du\u017co.<\/p>\n<p>ET: Na naszej wystawie te\u017c poprzez takie, bo mo\u017ce te\u017c par\u0119 s\u0142\u00f3w o tym co jest na wystawie?<\/p>\n<p>JP: Tak. Jasne, powiedz.<\/p>\n<p>ET: Opr\u00f3cz rze\u017aby ludowej przedstawiaj\u0105cej w\u0142a\u015bnie t\u0105 przyrod\u0119, ale r\u00f3wnie\u017c r\u00f3\u017cnorakie prace cz\u0142owieka jakie dawniej by\u0142y wykonywane. Opr\u00f3cz sztuki, obraz\u00f3w, malarstwa, kt\u00f3re przedstawia t\u0105 dawn\u0105 wie\u015b. To r\u00f3wnie\u017c szereg przedmiot\u00f3w codziennego u\u017cytku, kt\u00f3re te\u017c nam obrazuj\u0105 jak wygl\u0105da\u0142o to dawne \u017cycie, \u017ce by\u0142o pe\u0142ne ruchu w\u0142a\u015bciwie, bo wie\u015b w du\u017cej mierze by\u0142a samowystarczalna. Wszystko tak jak dzisiaj idziemy do sklepu i wszystko mamy gotowe tak dawniej trzeba by\u0142o to wszystko ca\u0142y proces przej\u015b\u0107 od pocz\u0105tku do ko\u0144ca wszystko samemu wytworzy\u0107. Wi\u0119c wiele wytwarzano w obr\u0119bie pojedynczych gospodarstw lub te\u017c w obr\u0119bie spo\u0142eczno\u015bci wsi, gdzie dzia\u0142ali rzemie\u015blnicy, kt\u00f3rzy wytwarzali najr\u00f3\u017cniejsze przedmioty oczywi\u015bcie wszystko z naturalnych materia\u0142\u00f3w. Tym materia\u0142em na polskiej wsi by\u0142o oczywi\u015bcie g\u0142\u00f3wnie drewno, ale r\u00f3wnie\u017c s\u0142oma, glina, metal. Tak\u017ce to wszystko na naszej wystawie mo\u017cna sobie zobaczy\u0107. I tak jak powiedzia\u0142e\u015b by\u0142o co robi\u0107, chocia\u017cby proste pranie wymaga\u0142o mn\u00f3stwa energii i ruchu.<\/p>\n<p>JP: Tak, tak, jak si\u0119 przyjrze\u0107 takiemu harmonogramowi dnia, to by\u0142o na pewno wype\u0142nione po brzegi r\u00f3\u017cnego rodzaju czynno\u015bciami. Nie tak jak dzi\u015b, gdy cz\u0142owiek zaczynaj\u0105c dzie\u0144, wypije kaw\u0119, usi\u0105dzie przed komputerem i tak na dobr\u0105 spraw\u0119 p\u00f3\u0142 dnia przed tym komputerem siedzi tak? I tak\u0105 prac\u0119 musi wykonywa\u0107. W jaki\u015b spos\u00f3b nie jest w zgodzie z jego natur\u0105, kt\u00f3ra przez lata ewolucji pcha\u0142a go do tego \u017ceby rusza\u0142, \u017ceby zabiega\u0142, \u017ceby szuka\u0142 tego co natura mo\u017ce mu dostarczy\u0107 po to \u017ceby przetrwa\u0107.<\/p>\n<p>ET: Dok\u0142adnie.<\/p>\n<p>JP: Je\u017celi, bo m\u00f3wi\u0142a\u015b o tych przedmiotach, r\u00f3\u017cnego rodzaju materia\u0142\u00f3w naturalnych, drewna itd. Powiedz jakby\u015b mia\u0142a wybra\u0107 kilka przedmiot\u00f3w, kilka zaj\u0119\u0107 z wystawy \u201eEko-Etno\u201d z tamtych czas\u00f3w, wywodz\u0105cych si\u0119 z kultury ludowej, kt\u00f3re przedmioty z ch\u0119ci\u0105 by\u015b zaadoptowa\u0142a do wsp\u00f3\u0142czesnych reali\u00f3w po to \u017ceby uczyni\u0107 je lepszymi?<\/p>\n<p>ET: To znaczy ja bym chcia\u0142a od razu powiedzie\u0107, to te\u017c nie o to chodzi \u017ceby\u015bmy wracali do wsi XIX-wiecznej czy te\u017c \u017ceby\u015bmy u\u017cywali przedmiot\u00f3w takich jak dawniej. My\u015bl\u0119, \u017ce to zupe\u0142nie by si\u0119 nie sprawdzi\u0142o. Natomiast te\u017c gdyby ka\u017cdy zacz\u0105\u0142 wyposa\u017ca\u0107 swoje domy, mieszkania we wszystko z drewna to nie sko\u0144czy\u0142o by si\u0119 dobrze dla naszego \u015brodowiska. Ale my\u015bl\u0119, \u017ce wa\u017cna jest \u015bwiadomo\u015b\u0107 tego jak dawniej u\u017cywano rzeczy, tego \u017ce te rzeczy s\u0142u\u017cy\u0142y bardzo bardzo d\u0142ugo, cz\u0119sto przechodzi\u0142y z pokolenia na pokolenie. Je\u017celi si\u0119 zepsu\u0142y mo\u017cna by\u0142o je naprawi\u0107. Chocia\u017cby tutaj przywo\u0142am jeden mo\u017ce przyk\u0142ad taki z wystawy- garnek gliniany. Czyli glina materia\u0142 bardzo kruchy. Nawet je\u017celi ten garnek p\u0119k\u0142 nadal mo\u017cna by\u0142o go u\u017cywa\u0107, mo\u017cna by\u0142o go naprawi\u0107. I na naszej wystawie znajduje si\u0119 taki garnek drutowany, czyli opleciony siatk\u0105 z drutu, kt\u00f3ra stabilizuje ca\u0142\u0105 t\u0105 bry\u0142\u0119 i sprawia, \u017ce tego garnka mo\u017cna u\u017cy\u0107. Wi\u0119c do ko\u0144ca starano si\u0119 naprawia\u0107 czy jako\u015b przerabia\u0107 przedmioty, kt\u00f3re by\u0142y. Je\u017celi co\u015b wyrzucano no to ju\u017c w ostateczno\u015bci. Tak w\u0142a\u015bnie w por\u00f3wnaniu do naszych czas\u00f3w, gdzie kompletnie nie zastanawiamy si\u0119 nad tym ile nam pos\u0142u\u017cy dana rzecz, gdzie szereg rzeczy jest w\u0142a\u015bciwie jednorazowego u\u017cytku i my\u015bl\u0119, \u017ce to jest ogromny problem.<\/p>\n<p>JP: Bo mo\u017cna kupi\u0107 nowe.<\/p>\n<p>ET: W\u0142a\u015bnie te nasze decyzje konsumenckie, konsumpcyjne. Prawda?<\/p>\n<p>JP: Ale te\u017c wiele produkt\u00f3w jest stworzonych wr\u0119cz w taki spos\u00f3b, by mog\u0142y pos\u0142u\u017cy\u0107 tylko do granicy gwarancji.<\/p>\n<p>ET: Tak, nie m\u00f3wi\u0105c w\u0142a\u015bnie o tych specjalnych usterkach.<\/p>\n<p>JP: P\u00f3\u017aniej to ju\u017c po tych dw\u00f3ch latach mo\u017ce si\u0119 r\u00f3\u017cnie dzia\u0107 z przedmiotem, tak\u017ce to te\u017c ju\u017c jest, jakby ten ca\u0142y system w ten spos\u00f3b dzia\u0142a.<\/p>\n<p>ET: Wi\u0119c to por\u00f3wnanie z kultur\u0105 ludow\u0105, ma pobudza\u0107 troszeczk\u0119 nasz\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107, po prostu tak\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 na to \u017ceby kupuj\u0105c, nabywaj\u0105c rzeczy no zastanowi\u0107 si\u0119 i troszeczk\u0119 wzi\u0105\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107 po prostu za to co nabywamy maj\u0105c \u015bwiadomo\u015b\u0107, maj\u0105c wiedz\u0119 co b\u0119dzie dalej i \u017ce to opakowanie plastikowe, kt\u00f3re kupimy, ono nie zniknie kiedy skonsumujemy to co by\u0142o w \u015brodku. Ono nie zniknie tylko b\u0119dzie si\u0119 rozk\u0142ada\u0107 albo i nie przez tysi\u0105ce lat.<\/p>\n<p>JP: Ale m\u00f3wi\u0142a\u015b o glinie. Ostatnio dowiedzia\u0142em si\u0119, bardzo ciekawa rzecz, o tym \u017ce w momencie, gdy wod\u0119 wlewamy do naczynia z gliny to ono si\u0119 naturalnie oczyszcza. Wiesz\u2026<\/p>\n<p>ET: Wi\u0119c oczywi\u015bcie mo\u017cna wykorzysta\u0107 te patenty i zamiast kupowa\u0107 te filtry plastikowe mo\u017cemy u\u017cy\u0107 glinianego naczynia.<\/p>\n<p>JP: Tak, dlatego m\u00f3wi\u0119, \u017ce s\u0105 takie ciekawe w\u0142a\u015bnie kluczki, kt\u00f3re w jaki\u015b spos\u00f3b pochodz\u0105 z tej kultury ludowej i w jaki\u015b spos\u00f3b mo\u017cna zaadaptowa\u0107 je do dnia dzisiejszego z powodzeniem i mo\u017ce by\u0107 to nawet i ta\u0144sze i bardziej ekonomiczne, wr\u0119cz ekologiczne itd. Na wystawie, kt\u00f3ra jest punktem wyj\u015bcia do naszej rozmowy jest wiele rze\u017ab ptak\u00f3w. To te\u017c mnie zaintrygowa\u0142o w jaki\u015b spos\u00f3b. Mo\u017cesz nam troszeczk\u0119 powiedzie\u0107 o tej relacji cz\u0142owieka ze zwierz\u0119tami. Bardzo mnie to intryguje czy ona w jaki\u015b spos\u00f3b zosta\u0142a zaburzona przez rozw\u00f3j cywilizacyjny czy my przyjmuj\u0105c jakie\u015b zwierz\u0105tko do domu dajemy sobie jakie\u015b takie, nie wiem, jakby resztki w nas tamtego my\u015blenia, o tej przyja\u017ani cz\u0142owieka ze zwierz\u0119ciem, gdzie\u015b si\u0119 w nas budz\u0105 i my\u015blimy, \u017ce za\u0142atwiamy spraw\u0119? Czy jak to wygl\u0105da?\u00a0<\/p>\n<p>ET: (\u015bmiech) Jak to by\u0142o dawniej? Mo\u017cna wyr\u00f3\u017cni\u0107 takie dwie kategorie zwierz\u0105t, kt\u00f3re w kulturze ludowej mog\u0142y funkcjonowa\u0107. Powiedzmy te zwierz\u0119ta dzikie, z kt\u00f3rymi cz\u0142owiek nie mia\u0142 bardzo du\u017co styczno\u015bci. Prawda? A cz\u0119sto r\u00f3wnie\u017c si\u0119 ich obawia\u0142, szczeg\u00f3lnie drapie\u017cnik\u00f3w to na przyk\u0142adzie wilka mo\u017cemy obserwowa\u0107 jak bardzo w kulturze tradycyjnej ten wilk by\u0142, jak bardzo budzi\u0142 strach, jak bardzo by\u0142 zwi\u0105zany z si\u0142ami ciemno\u015bci, z si\u0142ami z\u0142a. Prawda? To wiemy na przyk\u0142adzie tekstu folkloru, bajek itd. Ale oczywi\u015bcie by\u0142y te\u017c zwierz\u0119ta hodowlane, czyli te kt\u00f3re cz\u0142owiek wykorzystywa\u0142 g\u0142ownie w pracy na polu, czyli byd\u0142o kt\u00f3re tutaj warto wspomnie\u0107. No przede wszystkim by\u0142o u\u017cywane do pracy, by\u0142o u\u017cywane w transporcie. Naw\u00f3z by\u0142 wykorzystywany, by\u0142 bardzo potrzebny. Mniejsze znaczenie mia\u0142o wykorzystanie ich jako po\u017cywienie, jako mi\u0119so. I je\u017celi ju\u017c jeste\u015bmy przy tym temacie to warto wspomnie\u0107, \u017ce ch\u0142opi no je\u017celi jedli mi\u0119so to w\u0142a\u015bciwie by\u0142o dwa razy w roku na \u015bwi\u0119ta.<\/p>\n<p>JP: To te\u017c by\u0142o troszeczk\u0119 moim takim ukrytym celem by\u0142o \u017ceby\u015b o tym wspomnia\u0142a.<\/p>\n<p>ET: Oczywi\u015bcie hodowano owce, kury, konie, szereg tych zwierz\u0105t hodowlanych zawsze w ka\u017cdym gospodarstwie by\u0142, ta ilo\u015b\u0107 zale\u017ca\u0142a oczywi\u015bcie od zamo\u017cno\u015bci danego gospodarstwa, ale by\u0142y te\u017c zwierz\u0119ta mo\u017cna powiedzie\u0107 domowe, by\u0142y psy, by\u0142y koty, kt\u00f3re opr\u00f3cz tego, psy np. \u017ce pe\u0142ni\u0142y wa\u017cn\u0105 funkcj\u0119 chocia\u017cby jako str\u00f3\u017ce, czyli psy chroni\u0142y, oznajmia\u0142y jakie\u015b zagro\u017cenie, wykorzystywany jest w pasterstwie, chroni\u0142y stada owiec, to r\u00f3wnie\u017c no cz\u0119sto zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce by\u0142 to po prostu przyjaciel, to ju\u017c takie naturalna powiedzmy jaka\u015b wi\u0119\u017a mi\u0119dzy cz\u0142owiekiem, a tym bliskim, przyjacielskim zwierz\u0119ciem.<\/p>\n<p>JP: Czyli zwierz\u0119ta te\u017c s\u0105 jakby troch\u0119 takim wyrazem \u017cycia harmonii z natur\u0105. Te\u017c takie okie\u0142znanie takiego zwierz\u0119cia dawniej mog\u0142o by\u0107 uto\u017csamiane\u2026<\/p>\n<p>ET: Mo\u017cna tak powiedzie\u0107 szczeg\u00f3lnie w por\u00f3wnaniu z dzisiejsz\u0105 hodowl\u0105 przemys\u0142ow\u0105, gdzie zwierz\u0119 no ju\u017c jakby jest bliskie jakiemu\u015b przedmiotowi, rzeczy, nie traktowane jako \u017cywa istota. Wi\u0119c, jak najbardziej.<\/p>\n<p>JP: To jest jeden z problem\u00f3w w og\u00f3le wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata w jaki\u015b spos\u00f3b. Ja te\u017c chcia\u0142em, zmierzamy ku ko\u0144cowi tej rozmowy i chcia\u0142em na koniec podsumowa\u0107 troch\u0119 j\u0105 wnioskami p\u0142yn\u0105cymi z tego czym jest ekologia i w jaki spos\u00f3b jest nam potrzebna. Ostatnie sto lat dla Ziemi, naszej planety by\u0142o dosy\u0107 istotne, dlatego \u017ce no wiele zmian za spraw\u0105 tej ca\u0142ej rewolucji przemys\u0142owej, kt\u00f3ra zaistnia\u0142a, na planecie si\u0119 zdarzy\u0142o takich, \u017ce sprawiaj\u0105, \u017ce tak jak m\u00f3wili\u015bmy oboje. Post\u0119p post\u0119pem z jednej strony cieszymy si\u0119, \u017ce jest nam \u0142atwiej w niekt\u00f3rych sprawach za spraw\u0105 technologii, elektroniki, kt\u00f3ra si\u0119 pojawi\u0142a, ale z drugiej strony no pchamy ten nasz dom, miejsce \u017cycia na taki skraj przepa\u015bci. Nie wiem czy Ty te\u017c to tak troch\u0119 zauwa\u017casz?<\/p>\n<p>ET: Troszeczk\u0119 tak.\u00a0<\/p>\n<p>JP: Globalne ocieplenie, o kt\u00f3rym m\u00f3wi si\u0119. S\u0105 spory o tym na ile cz\u0142owiek ingeruje we wzrost temperatury i w efekt cieplarniany, ale no jest silne grono naukowc\u00f3w, kt\u00f3re upatruje w tym ingerencj\u0119 cz\u0142owieka dlatego jak my\u015blisz na jakim etapie jeste\u015bmy jako cz\u0142owiek, w kt\u00f3rym ekologia staje si\u0119 takim naszym j\u0119zykiem przetrwania tak na dobr\u0105 spraw\u0119, bo je\u017celi nie by\u0142oby ekologii, je\u015bli by\u015bmy nie my\u015bleli w ten spos\u00f3b, nie my\u015bleliby\u015bmy o tym, \u017ce natura jest czym\u015b do czego powinni\u015bmy podchodzi\u0107 z szacunkiem. To co wtedy, gdzie by\u015bmy zabrn\u0119li?<\/p>\n<p>ET: No w\u0142a\u015bnie, my\u015bl\u0119, \u017ce tutaj dochodzimy do jakiego\u015b kresu. Naukowcy bij\u0105 na alarm. My\u015bl\u0119, \u017ce musimy zda\u0107 sobie spraw\u0119 z sytuacji w jakiej jeste\u015bmy i poczu\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107 za swoje decyzje. Potraktowa\u0107 planet\u0119 Ziemi\u0119 jako nasz wsp\u00f3lny dom i my\u015ble\u0107 o przysz\u0142ych pokoleniach, o naszych dzieciach, w og\u00f3le dzieciach i o tym co one b\u0119d\u0105 mia\u0142y z tej naszej pi\u0119knej Ziemi. Dzi\u015b mo\u017cemy cieszy\u0107 si\u0119 s\u0142o\u0144cem, czystym powietrzem, w miar\u0119 czystym.\u00a0<\/p>\n<p>JP: W miar\u0119. W\u0142a\u015bnie.<\/p>\n<p>ET: No w\u0142a\u015bnie. Nied\u0142ugo wszystko si\u0119 zazieleni, b\u0119dzie pi\u0119knie. Ale wiemy, \u017ce tej zieleni, szczeg\u00f3lnie w miastach jest coraz mniej. No i gdzie\u015b tam zaczynamy si\u0119 powoli budzi\u0107. Wiele \u015brodowisk, wiele ludzi zaczyna mie\u0107 to bardzo na uwadze, bardzo zaczyna si\u0119 zastanawia\u0107 nad tymi swoimi zakupami. Prawda? Ka\u017cd\u0105 rzecz ogl\u0105da\u0107 kilkakrotnie za nim co\u015b si\u0119 kupi, wi\u0119c to jest dobre. Czy to co\u015b da? Zobaczymy. Na pewno naukowcy w\u0142a\u015bnie bij\u0105 na alarm, przestrzegaj\u0105, \u017ce to jest taki czas, \u017ce mo\u017cemy ju\u017c troch\u0119 zacz\u0105\u0107 panikowa\u0107. Wi\u0119c szukamy tych dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re mog\u0105 pom\u00f3c.<\/p>\n<p>JP: Bo te\u017c moje takie pytanie jest, czy to ma jeszcze sens, czy jeste\u015bmy ju\u017c na takim etapie, \u017ce jakby zawr\u00f3cenie tego nurtu jest jeszcze mo\u017cliwe czy je\u017celi jedna, druga, trzecia osoba posegreguje \u015bmieci albo kupi co\u015b z naturalnego materia\u0142u czy to wp\u0142ynie na planet\u0119 tak mocno przeludnion\u0105 i tak mocno jakby puchn\u0105c\u0105 ju\u017c od tych nawyk\u00f3w konsumpcjonizmu itd. Czy my mamy jeszcze szans\u0119? Bo w jaki\u015b spos\u00f3b mo\u017cna si\u0119 \u0142udzi\u0107 tym, ale czy jest sens z tym mimo wszystko walczy\u0107?<\/p>\n<p>ET: My\u015bl\u0119, \u017ce zawsze jest. Musimy w\u0142a\u015bnie my\u015ble\u0107 o tym w kategoriach odpowiedzialno\u015bci i chocia\u017cby ma\u0142a, nasza decyzja mo\u017ce nie b\u0119dzie mia\u0142a wielkiego wp\u0142ywu, ale pami\u0119tajmy, \u017ce no po pierwsze, dzi\u0119ki temu, dzi\u0119ki naszej decyzji b\u0119dziemy lepiej si\u0119 czuli sami ze sob\u0105. Prawda?<\/p>\n<p>JP: Tak.<\/p>\n<p>ET: Po drugie, zawsze poprzez nasz\u0105 postaw\u0119 i poprzez nasze dzia\u0142ania oddzia\u0142ujemy na nasze \u015brodowisko, na nasz\u0105 rodzin\u0119, na naszych bliskich, wi\u0119c ten kr\u0105g os\u00f3b, kt\u00f3re wra\u017cliwe i maj\u0105 t\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 b\u0119dzie si\u0119 rozszerza\u0142 mimo wszystko. Wi\u0119c zawsze ma sens. Wspierajmy te dzia\u0142ania, kt\u00f3re uwa\u017camy za dobre, za s\u0142uszne i kt\u00f3re prowadz\u0105 nas w dobrym kierunku.<\/p>\n<p>JP: Czyli zmiana \u015bwiata wewn\u0119trznego, kt\u00f3ra ma i\u015b\u0107 za zmian\u0105 \u015bwiata w og\u00f3le wok\u00f3\u0142 nas. Czyli najpierw nasza wewn\u0119trzna.<\/p>\n<p>ET: Ta g\u0142\u0119boka zmiana, kt\u00f3ra musi w spo\u0142ecze\u0144stwie zaj\u015b\u0107 zaczyna si\u0119 od jednostek, wi\u0119c piel\u0119gnujmy zmian\u0119 w sobie. Gwarantuj\u0119, \u017ce b\u0119dzie to zmiana na lepsze.\u00a0<\/p>\n<p>JP: Mam nadziej\u0119, \u017ce te\u017c do takich refleksji sk\u0142oni Pa\u0144stwa zwiedzanie naszej wystawy \u201eEko-Etno. Natura dawnej wsi\u201d w Muzeum Okr\u0119gowym w Lesznie. Je\u015bli nie b\u0119dziecie mieli okazji zobaczy\u0107, je\u015bli nie mieli\u015bcie okazji zobaczy\u0107 to przynajmniej mamy nadziej\u0119, \u017ce s\u0142uchanie tej rozmowy sprawi\u0142o wam rado\u015b\u0107. Dzi\u0119ki wielkie, z tej strony Jakub Piwo\u0144ski z Muzeum Okr\u0119gowego w Lesznie. Rozmawia\u0142em z Ew\u0105 Tomaszewsk\u0105, etnolog z Muzeum Okr\u0119gowego w Lesznie. Zobaczymy si\u0119 nied\u0142ugo podczas kolejnej rozmowy. Us\u0142yszymy si\u0119 w\u0142a\u015bciwie nied\u0142ugo podczas kolejnej rozmowy. Do us\u0142yszenia. Cze\u015b\u0107!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czy cz\u0142owiek jest w stanie \u017cy\u0107 w zgodzie i harmonii z natur\u0105? Czym jest ekologia i dlaczego jest tak bardzo istotna? Na te pytania odpowiemy w rozmowie z Ew\u0105 Tomaszewsk\u0105, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":237,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,4],"tags":[],"class_list":["post-236","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-podcast","category-rozmowy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/236","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=236"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/236\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":289,"href":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/236\/revisions\/289"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/237"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=236"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=236"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=236"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}