{"id":1,"date":"2021-04-28T14:06:00","date_gmt":"2021-04-28T12:06:00","guid":{"rendered":"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/?p=1"},"modified":"2022-05-13T12:36:22","modified_gmt":"2022-05-13T10:36:22","slug":"witaj-swiecie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/?p=1","title":{"rendered":"Akiba Eger  &#8211; rabin i nauczyciel"},"content":{"rendered":"\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rabbi Akiba Eger by\u0142 jednym z najbardziej cenionych nauczycieli \u017cydowskiego prawa. Zwi\u0105zany z Lesznem, Miros\u0142awcem i Poznaniem, pozostawi\u0142 po sobie liczne grono uczni\u00f3w i szereg dzie\u0142, do dzisiaj studiowanych w \u017cydowskich uczelniach. Prowadzi\u0142 \u015bwi\u0119te, pobo\u017cne \u017cycie, za cel obieraj\u0105c sobie s\u0142u\u017cb\u0119 Bogu i drugiemu cz\u0142owiekowi.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-1 is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\r\n<ul class=\"blocks-gallery-grid\">\r\n<li class=\"blocks-gallery-item\">\r\n<figure><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"1024\" class=\"wp-image-82\" src=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/AkibaEgerPosen-1024x1024.jpg\" alt=\"\" data-id=\"82\" data-full-url=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/AkibaEgerPosen.jpg\" data-link=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/?attachment_id=82\" srcset=\"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/AkibaEgerPosen-1024x1024.jpg 1024w, https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/AkibaEgerPosen-300x300.jpg 300w, https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/AkibaEgerPosen-150x150.jpg 150w, https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/AkibaEgerPosen-768x768.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n<p><iframe src=\"https:\/\/anchor.fm\/muzeum-leszno\/embed\/episodes\/Akiba-Eger--rabin-i-nauczyciel-evt0mi\" width=\"700px\" height=\"102px\" frameborder=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe><\/p>\n\r\n\r\n\r\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Transkrypcja odcinka<\/h3>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To jest podcast Muzeum Okr\u0119gowego w Lesznie.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zapraszamy na opowie\u015b\u0107 Dariusz Czwojdraka o rabinie Jakubie Egerze<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wydaje si\u0119, \u017ce najbardziej znanym, a przynajmniej najbardziej intryguj\u0105cym wizerunkiem Akiby Egera \u2013 naczelnego rabina Poznania i nieoficjalnie naczelnego rabina Wielkiego Ksi\u0119stwa Pozna\u0144skiego \u2013 jest ten, kt\u00f3ry odnajdujemy na obrazie Juliusa Knorra z 1838 r. Fakt, \u017ce pojawi\u0142 si\u0119 on na tym zbiorowym portrecie mieszka\u0144c\u00f3w Poznania, \u015bwiadczy o zaliczeniu go przez autora dzie\u0142a do grona najbardziej charakterystycznych postaci wielkopolskiej stolicy. Na obrazie jest on jedynym sportretowanym przyw\u00f3dc\u0105 religijnym, co z jednej strony podkre\u015bla jego \u00f3wczesn\u0105 pozycj\u0119, z drugiej natomiast rodzi pytanie : dlaczego?<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dlaczego Julius Knorr, przenosz\u0105c na p\u0142\u00f3tno wizerunki cz\u0142onk\u00f3w pozna\u0144skiej elity, w tym urz\u0119dnik\u00f3w, dzia\u0142aczy politycznych, dow\u00f3dc\u00f3w wojskowych, kupc\u00f3w i przemys\u0142owc\u00f3w, Polak\u00f3w i Niemc\u00f3w, nie utrwali\u0142 <strong>na przyk\u0142ad<\/strong> podobizny arcybiskupa Marcina Dunina, lub stoj\u0105cego na czele wsp\u00f3lnoty lutera\u0144skiej superintendenta Christiana Wilhelma Fischera, lub dr. Friedricha Leopolda D\u00fctschke, seniora wielkopolskiej Jednoty, umie\u015bci\u0142 tam natomiast \u017cydowskiego m\u0119drca.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Odpowied\u017a na to pytanie spr\u00f3bujemy znale\u017a\u0107 w biografii Egera i pozostawionym przez niego duchowym testamencie, kt\u00f3rym stali si\u0119 jego potomkowie, uczniowie i przyjaciele.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Akiba Eger, a w\u0142a\u015bciwe Akiba Guens, znany tak\u017ce jako Jakub Moses Eger, urodzi\u0142 si\u0119 w 8 listopada 1761 roku w Eisenstadt na W\u0119grzech. By\u0142 najstarszym synem miejscowego rabina Mosesa Abrahama Guensa i Gittel Eger, c\u00f3rki rabina Akiby Egera Starszego z Bratys\u0142awy. Nazwisko przyj\u0105\u0142 po matce. Nieprzeci\u0119tne zdolno\u015bci, jakie zacz\u0105\u0142 okazywa\u0107 ju\u017c we wczesnym dzieci\u0144stwie sprawi\u0142y, \u017ce jego edukacj\u0105 zaj\u0105\u0142 si\u0119 dziadek \u2013 rabin i znany talmudysta Abraham Brody. Nast\u0119pnie ch\u0142opca wys\u0142ano si\u0119 do Wroc\u0142awia, gdzie kszta\u0142ci\u0142 si\u0119 pod kierunkiem swojego wuja, Beniamina Wolfa Egera. Uznawany by\u0142 za cudowne dziecko. Swoj\u0105 pierwsz\u0105 rozpraw\u0119 na temat Talmudu opublikowa\u0142 w wieku dwunastu lat. Jako pi\u0119tnastoletni m\u0142odzieniec uchodzi\u0142 ju\u017c za uczonego, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 samodzielnie wyk\u0142ada\u0107 Tor\u0119.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W 1780 roku Akiba Eger zamieszka\u0142 w Lesznie, gdzie po\u015blubi\u0142 c\u00f3rk\u0119 miejscowego kupca Itziga Elii Margoliesa. Dzi\u0119ki maj\u0105tkowi te\u015bcia, kt\u00f3ry przekaza\u0142 mu dom z ogromn\u0105 bibliotek\u0105, ogrodem i s\u0142u\u017cb\u0105, m\u00f3g\u0142 spokojnie zaj\u0105\u0107 si\u0119 dalszymi studiami. W mie\u015bcie otworzy\u0142 prywatn\u0105 uczelni\u0119 talmudyczn\u0105, do kt\u00f3rej, w zwi\u0105zku z popularno\u015bci\u0105 jak\u0105 leszczy\u0144scy uczeni cieszyli si\u0119 w \u017cydowskim \u015brodowisku, \u015bci\u0105ga\u0142o wielu uczni\u00f3w z Polski i s\u0105siednich kraj\u00f3w: Czech, Niemiec i W\u0119gier.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Podczas pobytu w Lesznie Egera wielokrotnie nak\u0142aniano by rozpocz\u0105\u0142 karier\u0119 rabinack\u0105. Zawsze odmawia\u0142, nie chc\u0105c czerpa\u0107 materialnych korzy\u015bci ze swojej wiedzy. Dopiero po po\u017carze miasta w 1790 roku i utracie maj\u0105tku przez te\u015bcia, zdecydowa\u0142 si\u0119 na przyj\u0119cie z\u0142o\u017conej mu w\u00f3wczas propozycji. Pocz\u0105tkowo przez rok pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 asesora przy s\u0105dzie rabinackim w Rawiczu. Nast\u0119pnie, w latach 1791-1815, dzia\u0142a\u0142 jako rabin w Miros\u0142awcu. Podobnie jak w Lesznie, prowadzi\u0142 tam jesziw\u0119 \u2013 szko\u0142\u0119 talmudyczn\u0105, a jego s\u0142awa wzros\u0142a na tyle, \u017ce o rozstrzygni\u0119cie spornych kwestii rytua\u0142u \u017cydowskiego, zwracali si\u0119 do niego nawet uczeni z W\u0142och.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W 1807 roku poproszono Egera by przewodzi\u0142 deputacji \u017byd\u00f3w z Leszna i Poznania do cesarza Napoleona I i do nowego rz\u0105du w Warszawie, w zwi\u0105zku z utworzeniem Ksi\u0119stwa Warszawskiego. Miano tam zabiega\u0107 m.in. o dostosowanie praw \u017byd\u00f3w w Polsce do emancypacyjnych rozwi\u0105za\u0144 zastosowanych we Francji i innych krajach europejskich. Sam Eger, jako zwolennik tradycyjnych warto\u015bci, o jakichkolwiek reformach nie chcia\u0142 jednak s\u0142ysze\u0107. Sporz\u0105dzi\u0142 nawet opini\u0119 przeciwko u\u017cywaniu j\u0119zyka niemieckiego podczas nabo\u017ce\u0144stw w synagogach i krytykowa\u0142 tych \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy zacz\u0119li upodabnia\u0107 sw\u00f3j styl \u017cycia do chrze\u015bcijan.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W 1815 roku powo\u0142ano go na naczelnego rabina w Poznaniu. Mimo zdecydowanego oporu i bojkotu ze strony miejscowych zwolennik\u00f3w reformy judaizmu i \u017cydowskiego o\u015bwiecenia, w\u0142adze zaakceptowa\u0142y jego wyb\u00f3r. Z czasem sta\u0142 si\u0119 on nieformalnym, duchowym przyw\u00f3dc\u0105 \u017byd\u00f3w w Pozna\u0144skiem i w Prusach, dysponuj\u0105c tak silnym autorytetem, \u017ce nie-\u017bydzi wypowiadali si\u0119 o nim jako o \u201e\u017cydowskim papie\u017cu\u201d. Podobnym uznaniem cieszy\u0142 si\u0119 tak\u017ce w Kr\u00f3lestwie Polskim, w Galicji oraz Rosji. Podczas pobytu w Warszawie w 1836 roku sk\u0142adano mu ho\u0142d niczym jakiemu\u015b ksi\u0119ciu. Tysi\u0105ce \u017byd\u00f3w gromadzi\u0142y si\u0119 na ulicach, oczekuj\u0105c na jego b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u0119d\u0105c rabinem w Poznaniu Eger wielokrotnie zabiera\u0142 g\u0142os w sprawie gminy \u017cydowskiej w Lesznie i innych \u017cydowskich wsp\u00f3lnot. Cz\u0119sto zabiega\u0142 u w\u0142adz o uzyskanie dla nich pozytywnych rozstrzygni\u0119\u0107 prawnych. M.in. stara\u0142 si\u0119 powstrzyma\u0107 niekorzystne dla tradycyjnego systemu nauczania, skutki reformy \u017cydowskiego szkolnictwa. Mimo wyra\u017anego polecenia ze strony rejencji pozna\u0144skiej, by zaniecha\u0142 mieszania si\u0119 do spraw o\u015bwiaty, stanowczo domaga\u0142 si\u0119 w Ministerstwie Wyzna\u0144 Religijnych, aby wszystkim nauczycielom religii zezwolono na dalsze wykonywanie zawodu. Jego zdaniem \u017cydowskie kszta\u0142cenie by\u0142o zbyt rozleg\u0142e i wa\u017cne dla religii moj\u017ceszowej, by mo\u017cna by\u0142o pozwoli\u0107 sobie na redukcj\u0119 liczby nauczycieli. Eger nie chcia\u0142 tak\u017ce zaakceptowa\u0107 nadzoru pa\u0144stwa nad \u017cydowskimi szko\u0142ami. Nie zgadza\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na powo\u0142ywanie \u017byd\u00f3w do s\u0142u\u017cby wojskowej. Z drugiej strony podkre\u015bla\u0142 konieczno\u015b\u0107 podporz\u0105dkowania si\u0119 w\u0142adzy i okazywania jej nale\u017cnego szacunku. Lojalizm Egera najlepiej scharakteryzowa\u0142 jeden z jego biograf\u00f3w:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Ta serdeczna mi\u0142o\u015b\u0107 do religii oraz wsp\u00f3\u0142wyznawc\u00f3w i jej okazywanie podnios\u0142y rabina Akib\u0119 Egera tak\u017ce do roli stabilnej podpory patriotyzmu, manifestuj\u0105cej si\u0119 wdzi\u0119czn\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105 do dziedzicznego domu w\u0142adcy, jak i bezwarunkowym podporz\u0105dkowaniem si\u0119 w\u0142adzy i prawu, tym bardziej \u017ce w swojej skromno\u015bci nie odczuwa\u0142 niedoskona\u0142o\u015bci praw gwarantowanych \u017bydom jako zbyt du\u017cego ucisku. Cz\u0119sto wi\u0119c podczas swoich kaza\u0144 stanowczo g\u0142osi\u0142, \u017ce nakazem religii \u017cydowskiej jest g\u0142\u0119boki szacunek i przywi\u0105zanie wzgl\u0119dem g\u0142owy pa\u0144stwa, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 przy tym na nauk\u0119 zawart\u0105 w Biblii, tradycj\u0119 i rozum.<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W 1831 roku Eger ws\u0142awi\u0142 si\u0119 swoj\u0105 pe\u0142n\u0105 po\u015bwi\u0119cenia prac\u0105 podczas epidemii cholery w Poznaniu. Pomaga\u0142 nie tylko swoim wsp\u00f3\u0142wyznawcom, ale r\u00f3wnie\u017c przedstawicielom innych wyzna\u0144. Za jego zas\u0142ugi kr\u00f3l Fryderyk Wilhelm III, za po\u015brednictwem naczelnego prezesa Wielkiego Ksi\u0119stwa Pozna\u0144skiego, Josepha von Zerboni di Sposettiego, podzi\u0119kowa\u0142 mu specjalnym listem dzi\u0119kczynnym. Wed\u0142ug jednej z anegdot, ze wzgl\u0119du na obchodzony szabat, Akiba Eger nie m\u00f3g\u0142 otworzy\u0107 koperty i poprosi\u0142 von Zerboniego, o zrobienie tego w jego imieniu.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po wprowadzeniu przez prusk\u0105 administracj\u0119 reform, maj\u0105cych s\u0142u\u017cy\u0107 procesowi asymilacji ludno\u015bci \u017cydowskiej, Eger by\u0142 jedn\u0105 z tych os\u00f3b, kt\u00f3re w latach 1833-34, jako pierwsze otrzyma\u0142y patent naturalizacyjny. Jednym z przejaw\u00f3w owych reform by\u0142y tak\u017ce wybory do zarz\u0105du gminy \u017cydowskiej w Poznaniu, zorganizowane wiosn\u0105 1834 roku. W obradach uczestniczy\u0142 naczelny prezes Wielkiego Ksi\u0119stwa Pozna\u0144skiego Edward Flottwell, na cze\u015b\u0107 kt\u00f3rego, podczas uroczysto\u015bci w synagodze, Akiba Eger wyg\u0142osi\u0142 mow\u0119 pochwaln\u0105.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Eger powszechnie znany by\u0142 ze swojego zaanga\u017cowania w dzia\u0142alno\u015b\u0107 dobroczynn\u0105. Przyczyni\u0142 si\u0119 do za\u0142o\u017cenia wielu instytucji charytatywnych. Najwi\u0119ksz\u0105 s\u0142aw\u0119 przynios\u0142a mu jednak jego znajomo\u015b\u0107 \u017cydowskiego prawa. Zaliczany do grona tradycjonalist\u00f3w \u2013 zwolennik\u00f3w ortodoksji, pozostawa\u0142 jednym z najwi\u0119kszych autorytet\u00f3w rabinackich swoich czas\u00f3w. Jego erudycja, wielka skromno\u015b\u0107, pobo\u017cno\u015b\u0107, wyj\u0105tkowa metoda nauczania, jasna i wnikliwa metoda studi\u00f3w oraz fenomenalna znajomo\u015b\u0107 Talmudu, przynios\u0142y mu wielki rozg\u0142os. Z Niemiec, Polski, Rosji, Moraw i Czech, stale przychodzi\u0142y pro\u015bby o jego uwagi i opinie prawne.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Akiba Eger jako wybitny uczony i talmudysta, znawca halachy, czyli wyk\u0142adni Prawa Moj\u017ceszowego, by\u0142 autorem nieprzeliczonej wr\u0119cz ilo\u015bci pism, opinii, nowel, komentarzy i regu\u0142, kt\u00f3re w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w pozosta\u0142y w r\u0119kopisach. Tylko nieliczne ukaza\u0142y si\u0119 drukiem za jego \u017cycia. Reszt\u0119, ju\u017c po \u015bmierci, uporz\u0105dkowali synowie i zi\u0119ciowie. Wydawano je p\u00f3\u017aniej wielokrotnie jako klasyczne dzie\u0142a my\u015bli \u017cydowskiej XVIII i XIX wieku. Najbardziej znane utwory Egera to m.in.: <em>Chilluke de Rabbanan<\/em> (z 1822 r.) \u2013 zawieraj\u0105cy przypisy do nowel hiszpa\u0144skiego, \u015bredniowiecznego talmudysty Nissima Gerondi&#8217;ego, kt\u00f3re ten napisa\u0142 do jednego z traktat\u00f3w Talmudu \u2013 <em>Bawa Mecia<\/em> (\u201e\u015brodkowa brama\u201d). Nast\u0119pnie <em>Derusch we-Chidusch<\/em> (1839) \u2013 nowele do niekt\u00f3rych traktat\u00f3w Talmudu, <em>Giljon ha-Schas<\/em> \u2013 komentarze do orzecze\u0144 prawnych, tzw. glossy, dzie\u0142o w\u0142\u0105czone do praskiego wydania Talmudu (1830-34), a nast\u0119pnie wydania warszawskiego (1862-67). Ponadto <em>Chiddusche rabbi Akiba Eger<\/em> (1858) \u2013 przypisy do poszczeg\u00f3lnych traktat\u00f3w Talmudu; <em>Tosafot<\/em> \u2013 zawieraj\u0105ce uwagi do Miszny \u2013 czyli podstawowych regu\u0142 post\u0119powania i norm prawnych judaizmu,<em> Hagehaot<\/em> \u2013 zbi\u00f3r gloss (komentarzy) do u\u0142o\u017conego przez J\u00f3zefa Caro kodeksu prawa \u017cydowskiego, nosz\u0105cego tytu\u0142 <em>Schulchan Aruch<\/em> (\u201eNakryty st\u00f3\u0142\u201d) oraz <em>Teschuwot<\/em> \u2013 zbi\u00f3r respons\u00f3w, czyli rozstrzygni\u0119\u0107 prawnych.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po \u015bmierci Egera opublikowano kilka biografii, w kt\u00f3rych starano si\u0119 przedstawi\u0107 \u017cycie i dorobek tego wielkiego rabina, mi\u0119dzy innymi opracowane przez jego syn\u00f3w \u2013 Abrahama i Salomona \u2013 dzie\u0142o: \u201eHistoria rabina Akiby Egera\u201d. Pierwsz\u0105 w kolejno\u015bci by\u0142a jednak praca autorstwa jego ucznia Saula Isaaca Kaempfa \u201eBiografia s\u0142ynnego, b\u0142ogos\u0142awionego pana Akiby Egera, naczelnego rabina w Poznaniu\u201d, Lissa-Salzuflen 1838. W XIX wieku ukaza\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c opracowania Salomona Lewysona \u201eKompletna biografia rabiego Akiby Egera\u201d, Posen 1865 oraz Moritza Ehrentheila \u201eRabi Akiba Eger. Rabin krajowy w Poznaniu\u201d, Pest 1867. W 1904 roku ukaza\u0142 si\u0119 szkic Abrahama Wreschnera, \u201eAkiby Egera \u017cycie i dzie\u0142o\u201d oraz opracowany przez niego zbi\u00f3r tekst\u00f3w \u201ePytania i odpowiedzi rabina Akiby Egera. Orzeczenia i listy\u201d. Nale\u017cy jednak\u017ce pami\u0119ta\u0107, \u017ce ju\u017c w 1812 roku ukaza\u0142a si\u0119 w Berlinie autobiografia Egera, w kt\u00f3rej przedstawi\u0142 sw\u00f3j \u017cyciorys i za\u0142o\u017cenia w\u0142asnego systemu nauczania oraz interpretacji Talmudu. W 1991 roku w Izraelu wydano biografi\u0119 Egera autorstwa Jacoba Sinasona \u201ePozna\u0144ski gaon. Portret rabiego Akiby G\u00fcnsa Egera\u201d, a w 1993 roku opracowanie po\u015bwi\u0119cone jemu i jego familii <em>Agudot Miszpachat Eiger<\/em> (\u201eZrzeszenie rodziny Eger\u201d), zawieraj\u0105ce m.in. wykresy i zestawienia genealogiczne obejmuj\u0105ce wszystkie linie i ga\u0142\u0119zie tej rodziny.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Akiba Eger, niczym staro\u017cytny patriarcha, pozostawi\u0142 po sobie bardzo liczne potomstwo, najwyra\u017aniej g\u0142\u0119boko bior\u0105c sobie do serca biblijny nakaz zasiedlania ziemi. W zwi\u0105zki ma\u0142\u017ce\u0144skie wst\u0119powa\u0142 dwukrotnie. W 1780 roku po\u015blubi\u0142 w Lesznie Gl\u00fcckchen Margolies. Mia\u0142 z ni\u0105 pi\u0119cioro dzieci, syn\u00f3w: Abrahama i Salomona oraz c\u00f3rki: Sarel, Scheindel i Zipor\u0119. W 1797 roku, po \u015bmierci pierwszej \u017cony, Akiba po\u015blubi\u0142 kolejn\u0105 leszczyniank\u0119, Breindel Feibelmann, c\u00f3rk\u0119 swojego szwagra, leszczy\u0144skiego rabina i talmudysty Joshuy Feibelmanna ha-Lewiego. Z tego zwi\u0105zku przysz\u0142o na \u015bwiat czterna\u015bcioro dzieci, w tym siedmiu syn\u00f3w: Moses, Benjamin Wolf, Jehoshua, Isaac Leib, Samuel, Symcha Bunem i David oraz siedem c\u00f3rek: Hadassa, Gittel, Rebeka, Beile, Jetchen, Freide i Radisch.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Akiba Eger zmar\u0142 13 dnia miesi\u0105ca Tiszri 5598 roku wed\u0142ug \u017cydowskiego kalendarza, czyli 12 pa\u017adziernika 1837 roku w Poznaniu. Pochowano go na miejscowym \u017cydowskim cmentarzu. Mow\u0119 pogrzebow\u0105 wyg\u0142osi\u0142 krotoszy\u0144ski rabin Israel ben Juda Loeb. W notatce prasowej, kt\u00f3r\u0105 zamieszczono w \u201eAllgemeine Zeitung des Judentums\u201d, tak scharakteryzowano pozna\u0144skiego rabina:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Jako cz\u0142owiek by\u0142 w najwy\u017cszym stopniu godny szacunku, gdy\u017c jego bezinteresowno\u015b\u0107, jego umi\u0142owanie sprawiedliwo\u015bci, jego dobroczynno\u015b\u0107, nie mia\u0142y granic.<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O tym jak postrzegano w\u00f3wczas Akib\u0119 Egera, mog\u0105 \u015bwiadczy\u0107 tak\u017ce s\u0142owa wielkiego \u017cydowskiego historyka Heinricha Graetza, kt\u00f3ry zanotowa\u0142 w swoim dzienniku:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Pozna\u0144ski raw po\u017cegna\u0142 si\u0119 z tym \u015bwiatem. By\u0142 on niczym wielka tama, powstrzymuj\u0105ca nurt nowego czasu, nazbyt pot\u0119\u017cnie szumi\u0105cego, gro\u017c\u0105cego zalewem tak\u017ce tej ziemi, na kt\u00f3rej dojrzewa najwi\u0119ksza plantacja judaizmu, [&#8230;].<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gratz, jak si\u0119 wydaje, mia\u0142 na my\u015bli Polsk\u0119.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zgodnie z \u017cyczeniem zmar\u0142ego na p\u0142ycie nagrobnej umieszczono tylko podstawowe informacje. Ograniczono si\u0119 do podania imienia i nazwiska, pe\u0142nionej w Miros\u0142awcu i Poznaniu funkcji naczelnego rabina oraz daty zgonu. Jego nagrobek, podobnie jak wiele innych, uleg\u0142 zniszczeniu podczas II wojny \u015bwiatowej. Na pocz\u0105tku XXI wieku w \u015brodowisku pozna\u0144skich \u017byd\u00f3w pojawi\u0142a si\u0119 idea ufundowania nowej steli i ustawienia jej w miejscu pierwotnego poch\u00f3wku. W 2007 roku z inicjatywy Gminy \u017bydowskiej i Eliakima Schlesingera, przewodnicz\u0105cego londy\u0144skiego Komitetu Ochrony Cmentarzy \u017bydowskich, rozpocz\u0119to odbudow\u0119 kwatery i grobu rabina, oddaj\u0105c w ten spos\u00f3b ho\u0142d jednemu z najwybitniejszych i najszlachetniejszych przedstawicieli \u017cydowskiej diaspory w Polsce i Europie. Egerowi i cz\u0142onkom jego rodziny wystawiono nowe, granitowe pomniki, opatrzone inskrypcjami w j\u0119zyku hebrajskim.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Spo\u015br\u00f3d potomk\u00f3w Egera kilku jego syn\u00f3w, a tak\u017ce zi\u0119ci\u00f3w i wnuk\u00f3w, sprawowa\u0142o urz\u0119dy rabin\u00f3w. Najstarszy z syn\u00f3w Abraham, ucze\u0144 reb Noaha z Leszna, pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 asesora rabinackiego w Rawiczu, a nast\u0119pnie rabina w Rogo\u017anie, gdzie zmar\u0142 1 grudnia 1853 roku.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Salomon, o kt\u00f3rym szerzej za chwil\u0119, by\u0142 rabinem w Kaliszu i Poznaniu.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u0105\u017c Rebeki, Chaim Samuel Birnbaum z Pilicy, dzia\u0142a\u0142 jako rabin w Mi\u0119dzychodzie i w Dubnie na Ukrainie.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u0119\u017cami Sary Eger byli pochodz\u0105cy z Leszna Abraham Mose Kalischer, rabin i nauczyciel Talmudu w Pile, zmar\u0142y w 1812 roku oraz Mose Sofer-Schreiber z Frankfurtu n. Menem, znany jako \u201eChatam Sofer\u201d (\u201epiecz\u0119\u0107 pisarza\u201d), wieloletni rabin w Bratys\u0142awie (Pressburga) i jeden z czo\u0142owych, ortodoksyjnych rabin\u00f3w europejskich pierwszej po\u0142owy XIX wieku.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wnuk Akiby \u2013 Juda Leib, kt\u00f3ry podobnie jak dziadek zas\u0142yn\u0105\u0142 jako autor licznych pism religijnych, m.in. <em>Tora Emet<\/em> (\u201ePrawda Tory\u201d) i <em>Imrei Emet<\/em> (\u201eG\u0142osiciel prawdy\u201d), by\u0142 cadykiem w Lublinie, uczniem Izaaka Meira Altera, za\u0142o\u017cyciela s\u0142ynnej dynastii cadyk\u00f3w w Ger, czyli G\u00f3rze Kalwarii. Pobiera\u0142 tak\u017ce nauki u Menachema Mendla z Kocka i Mordechaja J\u00f3zefa Leinera z Izbicy. Od 1854 roku by\u0142 jego oficjalnym nast\u0119pc\u0105. Nazywano go \u201eP\u0142acz\u0105cym cadykiem\u201d z racji postawy, jak\u0105 przyjmowa\u0142 w czasie modlitwy. Zmar\u0142 w 1888 roku otoczony nimbem \u015bwi\u0119to\u015bci.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u0105\u017c jednej z wnuczek Egera \u2013 Chany, Jacob Littauer z Rawicza (b\u0119d\u0105cy tak\u017ce uczniem Akiby), da\u0142 si\u0119 pozna\u0107 jako rabin i asesor rabinacki w W\u0105growcu i Inowroc\u0142awiu. M\u0105\u017c kolejnej wnuczki \u2013 Berthy Berliner \u2013 Salomon Moses Bloch z Ujhely, by\u0142 wieloletnim rabinem w Jarocinie i \u017berkowie.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wspomniany ju\u017c Salomon Eger zas\u0142yn\u0105\u0142 jako rabin, talmudysta, uczony, kupiec i dzia\u0142acz spo\u0142eczny. Nauki talmudyczne zg\u0142\u0119bia\u0142 u boku ojca, najpierw w Lesznie, a nast\u0119pnie w Miros\u0142awcu. W 1831 roku obj\u0105\u0142 urz\u0105d naczelnego rabina w Kaliszu. Pod koniec 1837 roku, kr\u00f3tko po \u015bmierci ojca, zaproponowano mu fotel naczelnego rabina w Poznaniu. Urz\u0105d ten, w zwi\u0105zku z siln\u0105 opozycj\u0105 ze strony zwolennik\u00f3w reform, posiadaj\u0105cych w pozna\u0144skiej gminie znaczne poparcie, obj\u0105\u0142 dopiero dwa lata p\u00f3\u017aniej.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jako zwolennik tradycyjnego judaizmu Salomon by\u0142 autorem kilku opracowa\u0144 z zakresu \u017cydowskiej teologii. W wi\u0119kszo\u015bci pozostawi\u0142 je w r\u0119kopisach. Po jego \u015bmierci wydano w 1859 roku komentarze do Talmudu \u2013 <em>Giljon Maharsha<\/em> (\u201eArkusz naszego nauczyciela, rabiego Samuela Eidelesa\u201d; tekst w\u0142\u0105czono tak\u017ce do wile\u0144skiego wydania Talmudu w 1880). Drukiem ukaza\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c komentarze i glossy <em>Giljon Rasha<\/em> (1859) do jednej z czterech cz\u0119\u015bci kodeksu J\u00f3zefa Caro <em>Szulchan Aruch,<\/em> nosz\u0105cej tytu\u0142 <em>Joreh deah<\/em> (\u201eNauczyciel m\u0105dro\u015bci\u201d), a ponadto komentarze do pism \u017cyj\u0105cego w XI wieku talmudysty z Maroka, Izaaka Alfasiego (1860, 2 wyd. 1881). Salomon by\u0142 wsp\u00f3lnie z bratem Abrahamem wydawc\u0105 i redaktorem pism ich ojca. Do niekt\u00f3rych z nich do\u0142\u0105czy\u0142 w\u0142asne responsy (rozstrzygni\u0119cia prawne). Zmar\u0142 3 stycznia 1852 roku w Poznaniu.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Spo\u015br\u00f3d licznego grona uczni\u00f3w Akiby Egera, wielu okaza\u0142o si\u0119 by\u0107 kontynuatorami jego my\u015bli teologicznej. Niekt\u00f3rzy z nich poszli w\u0142asn\u0105 drog\u0105, a jedynie nieliczni odrzucili tradycyjne wzorce i przeciwstawili si\u0119 naukom swojego mistrza.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W\u015br\u00f3d najs\u0142awniejszych wymienia si\u0119: Cwi Hirscha Kalischera z Leszna, rabina w Toruniu i prekursora syjonizmu. Nale\u017ca\u0142 on do tej grupy ortodoksyjnych rabin\u00f3w i talmudyst\u00f3w europejskich, kt\u00f3rzy mesjanistyczne nadzieje \u0142\u0105czyli z dzia\u0142aniami na rzecz emigracji \u017byd\u00f3w do Palestyny.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Elijahu Guttmacher z Borku by\u0142 rabinem w Pleszewie i Grodzisku Wlkp. Jako jedyny rabin w Pozna\u0144skiem reprezentowa\u0142 nurt mistyczny, co sprawi\u0142o, \u017ce wbrew jego woli zacz\u0119to uwa\u017ca\u0107 go za cadyka i cudotw\u00f3rc\u0119.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Heymann Joel z Inowroc\u0142awia, by\u0142 dajanem w swoim rodzinnym mie\u015bcie, a nast\u0119pnie rabinem w Mi\u0119dzychodzie i Skwierzynie. Wzorem Egera reprezentowa\u0142 talmudyczn\u0105 ortodoksj\u0119, ale sprzyja\u0142 te\u017c ruchowi o\u015bwieceniowemu.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jego syn Dawid Joel, tak\u017ce ucze\u0144 Egera, zosta\u0142 rabinem w Swarz\u0119dzu, a nast\u0119pnie w Krotoszynie. Obok religijnego wykszta\u0142cenia posiada\u0142 wykszta\u0142cenie akademickie. Kazania wyg\u0142asza\u0142 w j\u0119zyku niemieckim.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Moses Efraim Pinner by\u0142 rabinem, podr\u00f3\u017cnikiem i archeologiem, pierwszym t\u0142umaczem Talmudu na j\u0119zyki europejskie.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Saul Isaac Kaempf z Leszna, rabin i kaznodzieja, by\u0142 profesorem orientalistyki i j\u0119zyk\u00f3w semickich na Uniwersytecie w Pradze. Zalicza si\u0119 go do grona pionier\u00f3w bada\u0144 nad hebrajsk\u0105 i arabsk\u0105 poezj\u0105 \u015bredniowieczn\u0105.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na li\u015bcie uczni\u00f3w Egera odnajdziemy jeszcze wiele nazwisk. By\u0142 w\u015br\u00f3d nich pochodz\u0105cy z Rawicza Naphtali Caro, przez blisko 50 lat piastuj\u0105cy urz\u0105d rabin w \u015aremie ; Samuel Caro, rabin w \u0141abiszynie, Gniewkowie i S\u0119p\u00f3lnie Kraje\u0144skim ; Julius F\u00fcrst z \u017berkowa, profesor orientalistyki na uniwersytecie w Lipsku ; Jehuda Leib Blaschke z Rawicza, talmudysta i rabin w Ko\u017aminie i Trzciance ; Moses Gellert z Kobylina, autor dzie\u0142 talmudycznych i rabin w Pleszewie ; Salomon Kr\u00f6ner, talmudysta i asesor rabinacki w Krotoszynie ; Raphael Schlesinger, nauczyciel talmudu w Inowroc\u0142awiu i Josef Zedner, dzia\u0142aj\u0105cy w Londynie t\u0142umacz i wydawca rzadkich ksi\u0105g i hebrajskich r\u0119kopis\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce najbli\u017cszym uczniem Egera by\u0142 Abraham Abusch Wreschner z Wrze\u015bni, p\u00f3\u017aniejszy rabin w Zaniemy\u015blu i \u017berkowie, jeden z biograf\u00f3w pozna\u0144skiego gaona.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najbardziej zbuntowanym wychowankiem Egera okaza\u0142 si\u0119 Aron Wiener z Murowanej Go\u015bliny, jedyny radykalny przedstawiciel reformowanego judaizmu, kt\u00f3ry sprawowa\u0142 urz\u0105d rabina w Wielkim Ksi\u0119stwie Pozna\u0144skim w pierwszej po\u0142owie XIX stulecia. Pocz\u0105tkowo by\u0142 nauczycielem i kaznodziej\u0105 w Poznaniu i w Zielonej G\u00f3rze. W 1848 roku zosta\u0142 rabinem w reformowanej gminie w Ko\u015bcianie, a w 1853 roku w Opolu. By\u0142 autorem licznych pism polemicznych, w kt\u00f3rych przekonywa\u0142 do wprowadzania zmian do porz\u0105dku nabo\u017ce\u0144stw i do pe\u0142nej asymilacji niemieckich \u017byd\u00f3w. Podkre\u015bla\u0142 jednocze\u015bnie konieczno\u015b\u0107 zachowania \u017cydowskiej to\u017csamo\u015bci i religii, wskazuj\u0105c na potrzeb\u0119 szukania biblijnej prawdy i Boga. Wydaje si\u0119 wi\u0119c, \u017ce pomimo oczywistych r\u00f3\u017cnic w podej\u015bciu do judaizmu, jakie dostrzec mo\u017cna w postawach i nauczaniu Akiby Egera &#8211; mistrza i Adolfa Wienera &#8211; ucznia, duchowo nadal pozostali sobie bardzo bliscy. Ostatecznie, jab\u0142ko nigdy przecie\u017c nie pada daleko od jab\u0142oni.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dzi\u0119kuj\u0119 za uwag\u0119 i zapraszam do obejrzenia na stronie Muzeum Okr\u0119gowego w Lesznie wizerunk\u00f3w Akiby Egera i zwi\u0105zanych z nim os\u00f3b.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Do us\u0142yszenia!<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To jest podcast Muzeum Okr\u0119gowego w Lesznie<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To wszystko w dzisiejszym odcinku. Zapraszamy do wys\u0142uchania kolejnych. Wszystkie odcinki mo\u017cemy wys\u0142ucha\u0107 na stronie www.podcast.muzeumleszno.pl<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-3 is-cropped wp-block-gallery-2 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\r\n<ul class=\"blocks-gallery-grid\">\r\n<li class=\"blocks-gallery-item\">\r\n<figure><a href=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/MLS1562_1.jpg\"><img decoding=\"async\" width=\"1545\" height=\"1900\" class=\"wp-image-119\" src=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/MLS1562_1.jpg\" alt=\"Portret Akiby Egera\" data-id=\"119\" data-full-url=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/MLS1562_1.jpg\" data-link=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/?attachment_id=119\" srcset=\"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/MLS1562_1.jpg 1545w, https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/MLS1562_1-1249x1536.jpg 1249w\" sizes=\"(max-width: 1545px) 100vw, 1545px\" \/><\/a>\r\n<figcaption class=\"blocks-gallery-item__caption\">Artysta nieznany; ok.1840 r; papier, litogafia; wys. 34, szer. 28 cm; Muzeum Okr\u0119gowe w Lesznie; MLS1562<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n<\/li>\r\n<li class=\"blocks-gallery-item\">\r\n<figure><a href=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Untitled.jpg\"><img decoding=\"async\" width=\"521\" height=\"900\" class=\"wp-image-113\" src=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Untitled.jpg\" alt=\"Nagrobek Akiby Egera\" data-id=\"113\" data-full-url=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Untitled.jpg\" data-link=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/?attachment_id=113\" \/><\/a>\r\n<figcaption class=\"blocks-gallery-item__caption\">Nagrobek Akiby Egera<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n<\/li>\r\n<li class=\"blocks-gallery-item\">\r\n<figure><a href=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Untitled-8.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"645\" height=\"900\" class=\"wp-image-111\" src=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Untitled-8.jpg\" alt=\"Portret Salomona Egera\" data-id=\"111\" data-full-url=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Untitled-8.jpg\" data-link=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/?attachment_id=111\" \/><\/a>\r\n<figcaption class=\"blocks-gallery-item__caption\">Portret Salomona Egera<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n<\/li>\r\n<li class=\"blocks-gallery-item\">\r\n<figure><a href=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Untitled-6.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"606\" height=\"900\" class=\"wp-image-110\" src=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Untitled-6.jpg\" alt=\"Portret Adolfa Wienera\" data-id=\"110\" data-full-url=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Untitled-6.jpg\" data-link=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/?attachment_id=110\" \/><\/a>\r\n<figcaption class=\"blocks-gallery-item__caption\">Portret Adolfa Wienera<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n<\/li>\r\n<li class=\"blocks-gallery-item\">\r\n<figure><a href=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Untitled-5.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"656\" height=\"900\" class=\"wp-image-109\" src=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Untitled-5.jpg\" alt=\"Portret Abrahama Egera\" data-id=\"109\" data-full-url=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Untitled-5.jpg\" data-link=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/?attachment_id=109\" \/><\/a>\r\n<figcaption class=\"blocks-gallery-item__caption\">Portret Abrahama Egera<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n<\/li>\r\n<li class=\"blocks-gallery-item\">\r\n<figure><a href=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Bez-nazwy-12.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"605\" height=\"900\" class=\"wp-image-103\" src=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Bez-nazwy-12.jpg\" alt=\"Portret Abrahama Abuscha Wreschnera\" data-id=\"103\" data-full-url=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Bez-nazwy-12.jpg\" data-link=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/?attachment_id=103\" \/><\/a>\r\n<figcaption class=\"blocks-gallery-item__caption\">Portret Abrahama Abuscha Wreschnera<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n<\/li>\r\n<li class=\"blocks-gallery-item\">\r\n<figure><a href=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Julius_Furst_IZ_54-1870_S_117.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"708\" height=\"900\" class=\"wp-image-104\" src=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Julius_Furst_IZ_54-1870_S_117.jpg\" alt=\"Portret Juliusa Fursta\" data-id=\"104\" data-full-url=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Julius_Furst_IZ_54-1870_S_117.jpg\" data-link=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/?attachment_id=104\" \/><\/a>\r\n<figcaption class=\"blocks-gallery-item__caption\">Portret Juliusa Fursta<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n<\/li>\r\n<li class=\"blocks-gallery-item\">\r\n<figure><a href=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Mose-Sofer.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"599\" height=\"900\" class=\"wp-image-105\" src=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Mose-Sofer.jpg\" alt=\"Portret Mosesa Sofera Scheribera\" data-id=\"105\" data-full-url=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Mose-Sofer.jpg\" data-link=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/?attachment_id=105\" \/><\/a>\r\n<figcaption class=\"blocks-gallery-item__caption\">Portret Mosesa Sofera Scheribera<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n<\/li>\r\n<li class=\"blocks-gallery-item\">\r\n<figure><a href=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Untitled-2.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"622\" height=\"900\" class=\"wp-image-106\" src=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Untitled-2.jpg\" alt=\"Nagrobek Salomona Egera\" data-id=\"106\" data-full-url=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Untitled-2.jpg\" data-link=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/?attachment_id=106\" \/><\/a>\r\n<figcaption class=\"blocks-gallery-item__caption\">Nagrobek Salomona Egera<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n<\/li>\r\n<li class=\"blocks-gallery-item\">\r\n<figure><a href=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Untitled-3.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"658\" height=\"900\" class=\"wp-image-107\" src=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Untitled-3.jpg\" alt=\"Portret Eliahu Guttmachera\" data-id=\"107\" data-full-url=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Untitled-3.jpg\" data-link=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/?attachment_id=107\" \/><\/a>\r\n<figcaption class=\"blocks-gallery-item__caption\">Portret Eliahu Guttmachera<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n<\/li>\r\n<li class=\"blocks-gallery-item\">\r\n<figure><a href=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Untitled-4.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"572\" height=\"900\" class=\"wp-image-108\" src=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Untitled-4.jpg\" alt=\"Portret Cwi Hirsza Kalischera\" data-id=\"108\" data-full-url=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Untitled-4.jpg\" data-link=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/?attachment_id=108\" \/><\/a>\r\n<figcaption class=\"blocks-gallery-item__caption\">Portret Cwi Hirsza Kalischera<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n<\/li>\r\n<li class=\"blocks-gallery-item\">\r\n<figure><a href=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Bez-nazwy-1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"631\" height=\"900\" class=\"wp-image-102\" src=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Bez-nazwy-1.jpg\" alt=\"Portret Jehudy Leiba Blaschke\" data-id=\"102\" data-full-url=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Bez-nazwy-1.jpg\" data-link=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/?attachment_id=102\" \/><\/a>\r\n<figcaption class=\"blocks-gallery-item__caption\">Portret Jehudy Leiba Blaschke<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n<\/li>\r\n<li class=\"blocks-gallery-item\">\r\n<figure><a href=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Benjamin-Wolff-Eger.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"589\" height=\"900\" class=\"wp-image-101\" src=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Benjamin-Wolff-Eger.jpg\" alt=\"Portret Benjamina Wolffa Egera\" data-id=\"101\" data-full-url=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Benjamin-Wolff-Eger.jpg\" data-link=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/?attachment_id=101\" \/><\/a>\r\n<figcaption class=\"blocks-gallery-item__caption\">Portret Benjamina Wolffa Egera<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n<\/li>\r\n<li class=\"blocks-gallery-item\">\r\n<figure><a href=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Akiba-Eger-Herm.-Struck.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"694\" height=\"900\" class=\"wp-image-100\" src=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Akiba-Eger-Herm.-Struck.jpg\" alt=\"Portret Akiby Egera\" data-id=\"100\" data-full-url=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Akiba-Eger-Herm.-Struck.jpg\" data-link=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/?attachment_id=100\" \/><\/a>\r\n<figcaption class=\"blocks-gallery-item__caption\">Portret Akiby Egera<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n<\/li>\r\n<li class=\"blocks-gallery-item\">\r\n<figure><a href=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/AkibaEgerPosen.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1920\" height=\"1451\" class=\"wp-image-82\" src=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/AkibaEgerPosen.jpg\" alt=\"Rabin Akiwa Eger w towarzystwie dw\u00f3ch pozna\u0144skich \u017byd\u00f3w. Fragment obrazu Juliusa Knorra \u201cRynek pozna\u0144ski w 1838 roku\u201d.\" data-id=\"82\" data-full-url=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/AkibaEgerPosen.jpg\" data-link=\"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/?attachment_id=82\" srcset=\"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/AkibaEgerPosen.jpg 1920w, https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/AkibaEgerPosen-1536x1161.jpg 1536w\" sizes=\"(max-width: 1920px) 100vw, 1920px\" \/><\/a>\r\n<figcaption class=\"blocks-gallery-item__caption\">Rabin Akiwa Eger w towarzystwie dw\u00f3ch pozna\u0144skich \u017byd\u00f3w. Fragment obrazu Juliusa Knorra \u201cRynek pozna\u0144ski w 1838 roku\u201d. Reprodukcja Muzeum Narodowego Pozna\u0144. https:\/\/www.chaim-zycie.pl\/kultura-i-historia\/poznan\/363-sylwetki-poznanskich-rabinow dost\u0119p: 30.04.2021)<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;<\/p>\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rabbi Akiba Eger by\u0142 jednym z najbardziej cenionych nauczycieli \u017cydowskiego prawa. Zwi\u0105zany z Lesznem, Miros\u0142awcem i Poznaniem, pozostawi\u0142 po sobie liczne grono uczni\u00f3w i szereg dzie\u0142, do dzisiaj studiowanych w [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":98,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,6],"tags":[7,8,10,11,9],"class_list":["post-1","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-podcast","category-postacie","tag-akiba-eger","tag-eger","tag-leszno","tag-poznan","tag-rabin"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1"}],"version-history":[{"count":27,"href":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":265,"href":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1\/revisions\/265"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/98"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}