{"id":267,"date":"2022-07-08T13:00:10","date_gmt":"2022-07-08T11:00:10","guid":{"rendered":"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/?p=267"},"modified":"2022-07-29T14:23:36","modified_gmt":"2022-07-29T12:23:36","slug":"czym-jest-komiks","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/?p=267","title":{"rendered":"Czym jest komiks?"},"content":{"rendered":"<p>Czym jest komiks? Na czym polega jego wyj\u0105tkowo\u015b\u0107? Tekst stanowi uzupe\u0142nienie wystawy &#8222;Historia Polski wed\u0142ug komiksu&#8221; prezentowanej w Muzeum Okr\u0119gowym w Lesznie w terminie od czerwca do ko\u0144ca sierpnia 2022. Wystawa jest cz\u0119\u015bci\u0105 cyklu &#8222;Cztery pory roku z satyr\u0105 i komiksem&#8221; autorstwa Wojciecha \u0141owickiego. Autorem tekstu i kuratorem wystawy jest Jakub Piwo\u0144ski.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><iframe src=\"https:\/\/anchor.fm\/muzeum-leszno\/embed\/episodes\/Czym-jest-komiks-e1kvekt\" width=\"800px\" height=\"102px\" frameborder=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe><\/p>\n<p><strong>Czym jest komiks?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Janusz Christa, s\u0142ynny polski tw\u00f3rca komiks\u00f3w, autor <em>Kajko i Kokosza<\/em>, powiedzia\u0142 niegdy\u015b, \u017ce powodem dla kt\u00f3rego zacz\u0105\u0142 tworzy\u0107 komiksy by\u0142o to, \u017ce gdy patrzy\u0142 na obraz zawsze chcia\u0142 zobaczy\u0107 co sta\u0142o si\u0119 p\u00f3\u017aniej, jakie by\u0142o jego nast\u0119pstwo. <\/strong><\/p>\n<p>W tym kryje si\u0119 jedna z najwa\u017cniejszych w\u0142a\u015bciwo\u015bci komiksu. Jego ide\u0105, by\u0142o nie tylko zobrazowanie danej sytuacji, ale tak\u017ce przedstawienie nast\u0119pstw tej sytuacji. W taki spos\u00f3b zacz\u0119to tworzy\u0107 histori\u0119, kt\u00f3re w uk\u0142adzie kadrowym, przy udziale gest\u00f3w, s\u0142\u00f3w, scenek sytuacyjnych, stworzy\u0142y ca\u0142kowicie now\u0105, estetyczn\u0105 jako\u015b\u0107.<\/p>\n<p>Nazwa tej sztuki wywodzi si\u0119 od angielskiego s\u0142owa <em>comics<\/em> b\u0119d\u0105cego po\u0142\u0105czeniem s\u0142\u00f3w <em>comic<\/em> (wskazuj\u0105cego na humorystyczny charakter tre\u015bci) oraz <em>strip<\/em> (czyli paskowego uk\u0142adu kadr\u00f3w komiksu). Komiks wyst\u0119puje dzi\u015b tak\u017ce w formie album\u00f3w wydawanych seriami, przytaczaj\u0105cych w odcinkach przygody danego bohatera. Gatunkiem komiksu jest tak\u017ce powie\u015b\u0107 graficzna, b\u0119d\u0105ca jego d\u0142u\u017csz\u0105 form\u0105. W\u0142osi okre\u015blaj\u0105 komiks mianem <em>fumetti<\/em>, co oznacza \u201edymek\u201d i przywo\u0142uje podstawowy atrybut tego medium, s\u0142u\u017c\u0105cy autorowi do umieszczania w nim tekst\u00f3w i s\u0142\u00f3w bohater\u00f3w. Najwa\u017cniejszym elementem j\u0119zyka komiksu jest jednak jego sekwencyjno\u015b\u0107, za spraw\u0105 kt\u00f3rej ka\u017cdy kadr sygnalizuje nam up\u0142yw czasu. Powsta\u0142o wiele definicji komiksu, ale t\u0105 najlepiej oddaj\u0105c\u0105 sedno tej sztuki, jest ta sformu\u0142owana przez Scotta McLouda, znanego rysownika i teoretyka komiksu. W ksi\u0105\u017cce \u201eZrozumie\u0107 komiks\u201d (kt\u00f3ra zosta\u0142a zaprojektowana w postaci\u2026 komiksu), Scott McCloud napisa\u0142, \u017ce komiks to nic innego jak:<\/p>\n<p>\u201e<em>Celowa sekwencja s\u0105siaduj\u0105cych ze sob\u0105 obraz\u00f3w plastycznych i innych, s\u0142u\u017c\u0105ca przekazywaniu informacji i\/lub wywo\u0142aniu reakcji estetycznej u odbiorcy\u201d.<\/em><\/p>\n<p><strong>Komiks to tw\u00f3rczy wynik po\u0142\u0105czenia tradycyjnych sztuk wizualnych i literatury. Cho\u0107 sztuka ewoluowa\u0142a przez wieki i znacznie wcze\u015bniej wysy\u0142a\u0142a sygna\u0142y o potrzebie opowiadania historii przy udziale obrazu, za w\u0142a\u015bciwy pocz\u0105tek komiksu uznaje si\u0119 rok 1895. <\/strong><\/p>\n<p>Wtedy to, w ramach niedzielnego dodatku do \u201eNew York World\u201d, po raz pierwszy ukaza\u0142 si\u0119 komiks \u201eThe Yellow Kid\u201d autorstwa Rocharda Outcoulta, przedstawiaj\u0105cy posta\u0107 zabawnego ch\u0142opca o azjatyckich rysach twarzy. Innymi s\u0142ynnymi cyklami, kt\u00f3re zacz\u0119\u0142y go\u015bci\u0107 w gazetach na pocz\u0105tku XX wieku, s\u0105 \u201eThe Katzenjammer Kids\u201d od Rudolpha Dirksa i Harolda Knerra, \u201eKrazy Kat\u201d Georga Herrimana, \u201eLittle Nemo in Slumberland\u201d Winsora McCaya oraz \u201eMutt and Jeff\u201d Buda Fishera. Da\u0142y one pocz\u0105tek temu najbardziej znanemu dzi\u015b obliczu komiksu.<\/p>\n<p><strong>Rozw\u00f3j komiksu<\/strong><\/p>\n<p>Rozpatruj\u0105c natur\u0119 komiksu nale\u017cy uwzgl\u0119dni\u0107 przemiany w kulturze, kt\u00f3re zachodzi\u0142y w okresie jego rozwoju. Komiks wywodzi si\u0119 z tzw. kultury masowej, maj\u0105cej swe pocz\u0105tki na prze\u0142omie XIX i XX wieku w Wielkiej Brytanii oraz Stanach Zjednoczonych. Rozwin\u0119\u0142a si\u0119 ona za spraw\u0105 wyst\u0105pienia \u015brodk\u00f3w masowego przekazu (prasa), mog\u0105cych dostarcza\u0107 tre\u015b\u0107 na szersz\u0105 ni\u0107 dotychczas skal\u0119. Zwi\u0119kszenie si\u0119 obszaru i narz\u0119dzi komunikacji, wynika\u0142o z rozwoju druku, wynalezienia telegrafu. W dodatku wielkie aglomeracje miejskie zacz\u0119\u0142y skupia\u0107 du\u017c\u0105 liczb\u0119 mieszka\u0144c\u00f3w, przyby\u0142ych do miasta z r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bci \u015bwiata w poszukiwaniu pracy.<\/p>\n<p>Razem z powstaniem zar\u00f3wno komiksu, jak i filmu, powsta\u0142 tak\u017ce problem z zakwalifikowaniem ich jako pe\u0142noprawnych form sztuki. Wynika\u0142o to z faktu, i\u017c u swych korzeni, media te kierowane by\u0142y do spo\u0142eczno\u015bci nie potrafi\u0105cej czyta\u0107 i pisa\u0107. W 1924 roku Gilbert Seldes, krytyk kultury, w swojej prekursorskiej ksi\u0105\u017cce o ameryka\u0144skiej kulturze masowej pt. \u201eThe Seven Lively Arts\u201d zauwa\u017cy\u0142 rzecz wa\u017cn\u0105:<\/p>\n<p>\u201e<em>spo\u015br\u00f3d wszystkich \u017cywotnych sztuk, komiks jest najbardziej pogardzany, chocia\u017c obok filmu jest on najbardziej popularny<\/em>\u201d.<\/p>\n<p>I cho\u0107 na przestrzeni lat stosunek krytyki do dw\u00f3ch wspomnianych dziedzin uleg\u0142 zmianie, komiks zdecydowanie d\u0142u\u017cej musia\u0142 udowadnia\u0107 swoj\u0105 warto\u015b\u0107.<\/p>\n<p>W latach 20 i 30 wieku XX komiks prze\u017cywa\u0142 prawdziwy rozkwit. Wyspecjalizowa\u0142a si\u0119 w\u00f3wczas jego najbardziej popularna forma \u2013 wydawanych seriami zeszyt\u00f3w. Z biegiem czasu zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 powie\u015bci graficzne, kt\u00f3re adaptowa\u0142y klasyczn\u0105 literatur\u0119 na komiks, ale tak\u017ce tworzy\u0142y oryginalne, odpowiednio d\u0142u\u017csze tre\u015bci komiksowe. Zacz\u0119to przy udziale sztuki komiksu si\u0119ga\u0107 po coraz odwa\u017cniejsze tematy. Wielu tw\u00f3rc\u00f3w zauwa\u017cy\u0142o w komiksach potencja\u0142 edukacyjny. Inni dostrzegli w nim sprawne narz\u0119dzie propagandy. Niezale\u017cnie od obranego celu, si\u0142a odzia\u0142ywania komiksu by\u0142a i jest wielka, co trudno bagatelizowa\u0107.<\/p>\n<p><strong>Komiks w Polsce<\/strong><\/p>\n<p>Komiks mia\u0142 niema\u0142e znaczenie r\u00f3wnie\u017c dla rodzimej kultury. Pojawi\u0142 si\u0119 w Polsce jeszcze w okresie mi\u0119dzywojennym. Pierwszym polskim komiksem by\u0142 \u201eOgniem i Mieczem, czyli Przygody Szalonego Grzesia\u201d z 1919 roku autorstwa Kamila Mackiewicza i Stanis\u0142awa Wasylewskiego. Komiks ten ukazywa\u0142 w spos\u00f3b humorystyczny kulisy powrotu Polski do macierzy. W p\u00f3\u017aniejszych latach, w okresie PRL, komiks sta\u0142 si\u0119 dla autor\u00f3w wdzi\u0119cznym narz\u0119dziem do omijania cenzury za spraw\u0105 nacechowania fabu\u0142 metaforycznym przekazem. Najbardziej znane magazyny komiksowe ukazuj\u0105ce si\u0119 na polskim rynku to m.in. \u201eRelax\u201d i \u201eAQQ\u201d. Do najwa\u017cniejszych tw\u00f3rc\u00f3w komiksu polskiego mo\u017cna zaliczy\u0107 m.in. takich autor\u00f3w jak Henryk Jerzy Chmielewski (\u201eTytus, Romek i A\u2019tomek\u201d), Janusz Christa (\u201eKajko i kokosz\u201d), Tadeusz Baranowski (\u201eNa co dybie w wielorybie czubek nosa Eskimosa\u201d), Tadeusz Raczkiewicz (\u201eTajfun\u201d), Szarlota Pawel (\u201eJonka, Jonek i Kleks\u201d), Bogus\u0142aw Polch (\u201eFunky Koval\u201d), Merek Szyszko (\u201ePilot \u015bmig\u0142owca\u201d).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czym jest komiks? Na czym polega jego wyj\u0105tkowo\u015b\u0107? Tekst stanowi uzupe\u0142nienie wystawy &#8222;Historia Polski wed\u0142ug komiksu&#8221; prezentowanej w Muzeum Okr\u0119gowym w Lesznie w terminie od czerwca do ko\u0144ca sierpnia 2022. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":268,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-267","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-podcast"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/267","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=267"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/267\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":273,"href":"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/267\/revisions\/273"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/268"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=267"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=267"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/podcast.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=267"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}